به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ فصل برداشت زعفران به روزهای آغازین خود رسیده و زعفران‌کاران منتظرند تا حاصل دسترنجشان به قیمت واقعی خود برسد، اما حضور فعال مافیای زعفران و قاچاق این محصول باعث شده است تا سود اصلی این محصول به جیب دلالان زعفران برود.
هرچند امسال با افزایش قیمت زعفران نسبت به سال قبل مواجه هستیم، فعالیت دلالان و مافیای زعفران از یک ماه قبل آغاز شده و سعی دارند تا به هر طریقی قیمت را کاهش دهند.
در عین حال، عده‌ای از دلالان زعفران که در یک دهه اخیر با شیطنت‌ها و مصاحبه‌های گاه‌وبیگاه خود قیمت زعفران را تا پایین‌ترین حد ممکن کاهش داده بودند، طی سال‌های اخیر نتوانستند آن سودی را که هر سال از دسترنج کشاورزان زحمت‌کش به دست می‌آوردند و زعفران را به کشورهای حاشیه خلیج فارس و کشورهای اروپایی صادر می‌کردند، کسب کنند.
زعفران‌کاران از افت قیمت این محصول هم‌زمان با فصل برداشت، افزایش هزینه‌های تولید و نقش واسطه‌ها در تعیین نرخ خرید زعفران گلایه دارند و معتقدند برخی دلالان با استفاده از نیاز مالی کشاورزان، محصول را با قیمت پایین خریداری می‌کنند و چند هفته بعد با نرخ بالاتری به فروش می‌رسانند و سهم تولیدکننده از ارزش واقعی طلای سرخ را کاهش می‌دهند.
کشاورزانی که ماه‌ها برای نگهداری مزارع، تأمین آب، خرید نهاده‌ها و پرداخت دستمزد کارگران هزینه می‌کنند، در زمان برداشت محصول با بازاری مواجه می‌شوند که به گفته آنان، قیمت‌های آن بیش از آنکه بر مبنای هزینه‌های واقعی تولید و تورم تعیین شود، تحت تأثیر رفتار واسطه‌ها قرار دارد.
زعفران به‌عنوان یکی از محصولات مهم کشاورزی ایران، علاوه بر ارزش اقتصادی، جایگاه ویژه‌ای در صادرات غیرنفتی کشور دارد. بااین‌حال، فاصله میان قیمت خرید محصول از کشاورز و قیمت فروش آن در مراحل بعدی زنجیره عرضه، همواره یکی از موضوعات مورد انتقاد تولیدکنندگان بوده است.
برخی زعفران‌کاران معتقدند در شرایطی که هزینه‌های تولید افزایش یافته، افت قیمت در زمان برداشت فشار مضاعفی بر درآمد خانوارهای کشاورز وارد می‌کند و ضرورت سامان‌دهی بازار، شفافیت قیمت‌گذاری و کاهش وابستگی تولیدکنندگان به واسطه‌ها را بیش از گذشته آشکار می‌سازد.
دسترنج یک‌ساله کشاورزان در فصل برداشت ارزان می‌شود
یکی از زعفران‌کاران تربت‌حیدریه در گفتگو با خبرنگار ما، با انتقاد از وضعیت قیمت‌گذاری زعفران در فصل برداشت اظهار کرد: در طول یک سال زحمت می‌کشیم و چشم‌انتظار فصل برداشت زعفران هستیم، اما به‌محض اینکه محصول و دسترنج یک‌ساله خود را برداشت می‌کنیم، قیمت‌ها با افت شدیدی مواجه می‌شود.
محمد نورمحمدی با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید افزود: هزینه زمین، آب، کود، کارگر و فرآوری زعفران بسیار زیاد است و کشاورز برای تولید این محصول باید هزینه‌های متعددی را متحمل شود. بااین‌حال، در زمان فروش محصول، قیمت‌ها به‌گونه‌ای تعیین می‌شود که زعفران‌کار نمی‌تواند متناسب با هزینه‌ها و زحمات خود درآمد کسب کند.
این زعفران‌کار با انتقاد از نقش واسطه‌ها در بازار زعفران تصریح کرد: متأسفانه افرادی که در بازار به‌عنوان واسطه فعالیت می‌کنند، قیمت را تعیین می‌کنند و دسترنج کشاورزان را ارزان می‌خرند، اما در زمان مناسب با قیمت بالاتری به فروش می‌رسانند.
قیمت‌گذاری از پشت میز، بدون اطلاع از رنج کشاورز
دیگر زعفران‌کار تربت‌حیدریه نیز با انتقاد از سازوکار تعیین قیمت زعفران گفت: برخی افراد در مشهد نشسته‌اند و بدون اینکه مستقیماً با زعفران سروکار داشته باشند یا از وضعیت کارگر و کشاورز اطلاع دقیقی داشته باشند، برای این محصول قیمت تعیین می‌کنند.
سعید غلامی با اشاره به افزایش قیمت زعفران در سال‌های اخیر اظهار کرد: در طول سال‌های گذشته، قیمت زعفران رشد داشته است، اما با توجه به تورم و افزایش هزینه‌های تولید، این افزایش هنوز نتوانسته است قیمت واقعی و جهانی محصول را برای کشاورز تأمین کند.
وی ادامه داد: مشکل اصلی این است که در فصل برداشت، برخی واسطه‌ها از شرایط کشاورزان استفاده می‌کنند و زعفران را با قیمت پایین‌تری می‌خرند و تقریباً یک یا دو ماه بعد، همان محصول را با قیمت بالاتری در بازار داخلی یا حتی کشورهای حاشیه خلیج فارس به فروش می‌رسانند.
غلامی گفت: چنین شرایطی باعث می‌شود بخش مهمی از سود حاصل از فروش زعفران به‌جای تولیدکننده، نصیب حلقه‌های واسطه‌گری شود؛ درحالی‌که کشاورز بخش عمده هزینه‌ها، مخاطرات تولید و زحمت تأمین محصول را بر عهده دارد.
نیاز مالی کشاورز، فرصتی برای خرید ارزان زعفران
یکی دیگر از تولیدکنندگان طلای سرخ در گفتگو با خبرنگار ما، نیاز مالی کشاورزان در زمان برداشت را یکی از عوامل مؤثر بر کاهش قدرت چانه‌زنی آنان دانست و گفت: کشاورز و زعفران‌کار در فصل برداشت محصول، ناچار است برای پرداخت دستمزد کارگران و هزینه افرادی که در فرآوری زعفران فعالیت می‌کنند، محصول خود را بفروشد.
رضا سلحشور افزود: برخی از واسطه‌هایی که کشاورزان از آن‌ها با عنوان مافیای زعفران یاد می‌کنند، از این شرایط اطلاع دارند و می‌دانند که تولیدکننده برای تأمین هزینه‌های جاری خود به پول نقد نیاز دارد، بنابراین، قیمت پیشنهادی خرید را پایین می‌آورند و کشاورز نیز به دلیل نیاز مالی، ناچار به فروش محصول با نرخ کمتر می‌شود.
این زعفران‌کار افزود: در چنین شرایطی، کشاورز حتی اگر به ارزش واقعی محصول خود آگاه باشد، همیشه امکان نگهداری زعفران و فروش آن در زمان مناسب را ندارد، زیرا پرداخت دستمزدها و تسویه هزینه‌های تولید، فرصتی برای انتظار طولانی‌مدت باقی نمی‌گذارد.
آیا افزایش عرضه، دلیل افت قیمت زعفران است؟
یکی دیگر از موضوعات مورد انتقاد زعفران‌کاران، استناد برخی فعالان بازار به افزایش عرضه محصول برای توجیه افت قیمت در فصل برداشت است.
یکی از فعالان بازار زعفران در این خصوص اظهار کرد: برخی از فعالان بازار در مصاحبه‌های خود، عرضه زیاد زعفران را دلیل کاهش قیمت عنوان می‌کنند، اما به اعتقاد من، این موضوع به‌تنهایی نمی‌تواند توضیح‌دهنده وضعیت بازار باشد و باید شرایط تولید، هزینه‌ها، میزان تقاضا و روند صادرات نیز مورد بررسی قرار گیرد.
محمد سعیدی با تأکید بر ضرورت شفافیت در بازار زعفران گفت: برای بررسی دقیق این ادعا باید آمار واقعی تولید، میزان مصرف داخلی، حجم صادرات و موجودی محصول در بازار مشخص باشد و نمی‌توان صرفاً با مطرح کردن افزایش عرضه، کاهش قیمت خرید از کشاورز را توجیه کرد.
طلای سرخ در انتظار بازاری شفاف و عادلانه
گلایه‌های زعفران‌کاران نشان می‌دهد مسئله بازار زعفران تنها به میزان تولید و قیمت نهایی محصول محدود نیست، بلکه نحوه توزیع سود در زنجیره تولید تا صادرات نیز اهمیت دارد.
وقتی کشاورز به دلیل نیاز مالی ناچار به فروش فوری محصول است، اما خریدار امکان نگهداری و عرضه آن در زمان مناسب را دارد، قدرت چانه‌زنی این دو طرف یکسان نخواهد بود. در چنین شرایطی، شفافیت معاملات، دسترسی کشاورزان به اطلاعات قیمت، توسعه مراکز خرید مستقیم و فراهم کردن امکان تأمین مالی کوتاه‌مدت می‌تواند به کاهش فشار بر تولیدکنندگان کمک کند.
زعفران‌کاران انتظار دارند دستگاه‌های مسئول با نظارت مؤثر بر بازار، ایجاد سازوکارهای شفاف قیمت‌گذاری و حمایت از فروش مستقیم محصول، زمینه‌ای فراهم کنند تا سهم بیشتری از ارزش اقتصادی طلای سرخ به تولیدکنندگان برسد.
طلای سرخی که با رنج یک‌ساله کشاورز به دست می‌آید، زمانی می‌تواند به پشتوانه‌ای برای اقتصاد مناطق زعفران‌خیز تبدیل شود که تولیدکننده نیز از ارزش واقعی محصول خود بهره‌مند شود و تحقق این مهم، علاوه بر حمایت‌های مقطعی، به اصلاح سازوکار بازار و پاسخ‌گویی روشن درباره نحوه تعیین قیمت زعفران نیاز دارد.
خرید حمایتی زعفران از ابتدای آبان آغاز می‌شود
رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید مجلس شورای اسلامی نیز در گفتگو با خبرنگار ما از برنامه خرید حمایتی زعفران از ابتدای آبان‌ماه خبر داد و گفت: برای اجرای این طرح، چند هزار میلیارد تومان از طریق تفاهم با صندوق‌های مختلف ذیل وزارتخانه‌های کار و اقتصاد تأمین شده است.
محسن زنگنه همچنین با اشاره به افزایش ارزش زعفران در بازارهای جهانی اظهار کرد: این اقدام در راستای تداوم مقابله با مافیای زعفران و دلالان انجام می‌شود.
وی با اشاره به نگرانی زعفران‌کاران در آستانه فصل برداشت اظهار کرد: به کشاورزان در بیش از ۲۵ استان کشور، به‌ویژه خراسان رضوی که قطب تولید زعفران است، اعلام می‌کنم که به‌هیچ‌وجه نگران نباشند، چراکه برای خرید حمایتی این محصول، چند هزار میلیارد تومان از طریق تفاهم با صندوق‌های مختلف وابسته به وزارتخانه‌های کار و اقتصاد پیش‌بینی شده است.
وی افزود: از ابتدای آبان‌ماه، خرید حمایتی زعفران در محدوده قیمتی اعلام‌شده آغاز خواهد شد تا کشاورزان در فصل برداشت با اطمینان بیشتری محصول خود را عرضه کنند.
رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید مجلس با رد شایعات درباره مشکلات صادرات زعفران تصریح کرد: برخلاف برخی شایعات، در حوزه صادرات زعفران مشکلی نداریم و صادرات این محصول عمدتاً به کشورهای همسایه انجام می‌شود؛ بنابراین، موضوعاتی مانند محاصره و تنگه هرمز ارتباطی با روند صادرات زعفران ندارد.
زنگنه ادامه داد: با تمهیداتی که دولت برای بازگشت ارز حاصل از صادرات، از جمله تهاتر با کالاهای وارداتی، اندیشیده است، شرایط مناسبی برای بازگشت منابع حاصل از صادرات فراهم شده و امیدواریم فصل خوبی پیش روی زعفران‌کاران کشور و به‌ویژه استان خراسان رضوی باشد.
افزایش ارزش زعفران از ۳۰۰ به ۱۶۰۰ دلار
زنگنه با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مقابله با مافیای زعفران گفت: موضوع مافیای زعفران در استان و کشور، پس از سه تا چهار سال مبارزه جدی با این جریان، تا حد زیادی سامان یافته است؛ هرچند همچنان برخی تلاش‌ها برای تأثیرگذاری بر بازار ادامه دارد.
وی با مقایسه قیمت زعفران در سال‌های گذشته با شرایط فعلی اظهار کرد: در اواخر دهه ۹۰، زعفران از کشاورز حدود ۳۰۰ دلار در هر کیلو خریداری می‌شد و معمولاً پول آن نیز پنج تا شش ماه بعد پرداخت می‌شد، اما امروز قیمت هر کیلو زعفران به حدود ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ دلار رسیده است.
رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید مجلس افزود: تلاش کرده‌ایم با افزایش ارزش زعفران متناسب با تغییرات نرخ ارز، شرایط بهتری برای تولیدکنندگان فراهم شود.
زنگنه با اشاره به نگرانی‌هایی که هر سال در آستانه فصل برداشت درباره وضعیت بازار مطرح می‌شود، گفت: برخی همچنان تلاش می‌کنند در فصل برداشت، کشاورزان را نگران کنند و برای مثال، از محدودیت صادرات، محاصره دریایی یا افزایش تولید ناشی از بارندگی زیاد سخن می‌گویند تا بر انتظارات بازار اثر بگذارند.
وی تأکید کرد: بااین‌حال، فرایند حمایت از زعفران‌کاران اکنون نهادینه شده است و اجرای خرید حمایتی می‌تواند به کشاورزان کمک کند تا در فصل برداشت، با اطمینان بیشتری درباره فروش محصول خود تصمیم بگیرند.
با توجه به گلایه زعفران‌کاران از افت قیمت در فصل برداشت و نقش واسطه‌ها در تعیین نرخ خرید، آغاز خرید حمایتی از ابتدای آبان‌ماه و اعلام دقیق نرخ خرید، میزان اعتبار تخصیص‌یافته و نحوه اجرای این طرح، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند میزان اثرگذاری حمایت‌های اعلام‌شده بر درآمد کشاورزان را مشخص کند.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!