حجت‌الاسلام علی علوی‌مقدم در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین هنرهای انسان مؤمن، استفاده درست از فرصت‌های زندگی و تبدیل تهدیدها به فرصت است، اظهار داشت: انسان مؤمن باید در برابر شرایط مختلف زندگی نگاه فعال و مسئولانه داشته باشد و تنها به دنبال استفاده از موقعیت‌های مطلوب نباشد، بلکه حتی در شرایط دشوار نیز زمینه رشد و تعالی خود را پیدا کند.
وی با تأکید بر اینکه فرصت‌ها و تهدیدها در بسیاری از مواقع اموری نسبی هستند، خاطرنشان کرد: ممکن است نعمتی در اختیار انسان قرار گیرد، اما به دلیل ناسپاسی و استفاده نادرست از آن، همان نعمت به زمینه‌ای برای گرفتاری تبدیل شود. از سوی دیگر، ممکن است انسان در شرایطی دشوار قرار بگیرد، اما اگر حدود الهی را رعایت کند و مسیر بندگی را ترک نکند، همان تهدید به فرصتی برای رشد و نجات او تبدیل شود.
کارشناس مسائل مذهبی با اشاره به ماجرای حضرت یوسف (ع) در قرآن، تصریح کرد: حضرت یوسف (ع) در شرایطی قرار گرفت که تمام راه‌های ظاهری برای گریز از گناه بسته شده بود، اما در برابر این تهدید تسلیم نشد و وظیفه خود را انجام داد. او فرار از گناه را انتخاب کرد و خداوند نیز درهای بسته را برای او گشود و زمینه نجاتش را فراهم کرد.
وی با بیان اینکه مؤمن نباید در برابر تهدیدها احساس بن‌بست کند، اذعان کرد: انسان باید وظیفه خود را انجام دهد و نتیجه را به خداوند بسپارد؛ زیرا اگر کسی در مسیر بندگی حرکت کند، خداوند راه‌هایی برای نجات او فراهم می‌کند که گاهی از محاسبات عادی انسان خارج است؛ بنابراین، تهدید زمانی می‌تواند به فرصت تبدیل شود که انسان در مواجهه با آن از خطوط قرمز الهی عبور نکند.
علوی‌مقدم با تأکید بر نقش شکرگزاری در حفظ نعمت‌های الهی، عنوان کرد: شکر نعمت تنها به زبان نیست، بلکه انسان باید در عمل نیز نسبت به نعمت‌هایی که در اختیار دارد مسئول باشد. اگر کسی حقوق الهی مربوط به مال خود را نادیده بگیرد و نسبت به وظایف شرعی بی‌تفاوت باشد، ممکن است همان نعمتی که در اختیار او قرار گرفته، زمینه گرفتاری و از دست رفتن سرمایه‌هایش شود.
وی با اشاره به حکایتی از مرحوم شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی، تشریح کرد: در ماجرایی که درباره حمله ملخ به مزارع یکی از کشاورزان نقل شده، این عالم و عارف به او درباره پرداخت زکات و انجام وظایف مالی تذکر داده بود. پس از آنکه کشاورز نسبت به ادای زکات متعهد شد، اتفاقی رخ داد که تهدید آفت به فرصتی برای او تبدیل شد و ملخ‌ها به جای آسیب رساندن به محصول، علف‌های هرز مزرعه را از بین بردند.
امام عسکری (ع) چگونه تهدید بنی‌عباس را به فرصت تبدیل کرد؟
کارشناس مسائل مذهبی با بیان اینکه دوران امام حسن عسکری (ع) یکی از دوره‌های بسیار دشوار تاریخ تشیع بود، تأکید کرد: فشار حکومت عباسی بر امام و محدودیت شدید ارتباط ایشان با مردم، یک تهدید جدی برای جریان شیعه محسوب می‌شد؛ با این حال، امام عسکری (ع) توانست همین شرایط را به فرصتی برای سازمان‌دهی جامعه شیعه و آماده‌سازی آن برای دوران غیبت تبدیل کند.
وی با اشاره به شرایط پس از شهادت امام رضا (ع)، بیان کرد: افزایش محبوبیت اهل‌بیت (ع) در جامعه سبب شد حکومت عباسی نسبت به فعالیت‌های امامان پس از ایشان حساس‌تر شود. امام جواد (ع)، امام هادی (ع) و امام عسکری (ع) تحت فشار و محدودیت‌های شدید قرار گرفتند و امام هادی (ع) و امام عسکری (ع) در سامرا با محدودیت‌های گسترده مواجه بودند.
علوی‌مقدم با اشاره به محدودیت ارتباط امام حسن عسکری (ع) با شیعیان، اظهار کرد: حکومت عباسی به دلیل نگرانی از جایگاه اهل‌بیت (ع) و همچنین با توجه به روایاتی که درباره تولد حضرت حجت (عج) از خاندان امام عسکری (ع) وجود داشت، تلاش می‌کرد ارتباط امام با جامعه شیعه را کنترل کند. حتی نظارت‌های شدیدی بر محل زندگی امام اعمال می‌شد تا امکان ارتباط آزادانه ایشان با شیعیان از بین برود.
وی افزود: امام عسکری (ع) در چنین شرایطی، به جای اینکه در برابر محدودیت‌ها منفعل شود، اقدامات مهمی برای استمرار حیات فکری و اجتماعی شیعه انجام داد. یکی از این اقدامات، اطلاع‌رسانی به افراد مورد اعتماد درباره تولد حضرت حجت (عج) بود و امام تلاش کرد خواص جامعه شیعه را نسبت به وجود امام دوازدهم آگاه کند.
کارشناس مسائل مذهبی با تأکید بر اینکه آماده‌سازی شیعیان برای دوران غیبت از اقدامات مهم امام عسکری (ع) بود، خاطرنشان کرد: امام به شیعیان درباره دوران غیبت و دشواری‌های آن هشدار داد تا جامعه شیعه در صورت قطع ارتباط مستقیم با امام، دچار سردرگمی نشود. این اقدام نشان می‌دهد که امام از همان دوران، جامعه را برای شرایطی متفاوت از حضور مستقیم امام معصوم آماده می‌کرد.
وی با اشاره به شیوه ارتباط امام عسکری (ع) با مردم، تصریح کرد: محدودیت‌های موجود سبب شد امام حتی در برخی موارد از پشت پرده با افراد سخن بگوید و پاسخ برخی پرسش‌ها را از طریق نامه ارائه کند. این روش، در کنار سایر اقدامات، زمینه‌ای برای تمرین جامعه شیعه در شرایطی بود که ارتباط مستقیم با امام امکان‌پذیر نبود.
علوی‌مقدم با بیان اینکه تقویت شبکه وکالت از دیگر اقدامات مهم امام حسن عسکری (ع) بود، عنوان کرد: شبکه وکالت که سابقه آن به دوره‌های پیشین امامت بازمی‌گشت، در دوران امام عسکری (ع) اهمیت بیشتری پیدا کرد و نمایندگان امام در مناطق مختلف حضور داشتند تا ارتباط میان شیعیان و مرکز هدایت حفظ شود.
وی با اشاره به گسترش این شبکه در مناطق مختلف، اظهار کرد: نمایندگان امام در مناطق گوناگون فعالیت می‌کردند و شیعیان از طریق آنان مسائل خود را پیگیری می‌کردند. این ساختار بعدها نقش مهمی در استمرار ارتباط جامعه شیعه با امام و فراهم شدن زمینه‌های دوران غیبت ایفا کرد.
کارشناس مسائل مذهبی با بیان اینکه امام عسکری (ع) بر حفظ هویت شیعی نیز تأکید داشت، گفت: توجه دادن شیعیان به نشانه‌ها و ویژگی‌های مؤمن، یکی دیگر از اقدامات مهم امام بود. در روایات، نشانه‌هایی برای مؤمن بیان شده که از جمله آنها می‌توان به نماز، انگشتر به دست راست کردن، سجده بر خاک، بلند گفتن «بسم‌الله الرحمن الرحیم» در نماز و زیارت اربعین اشاره کرد.
فتنه‌ها، میدان جداسازی خالص از ناخالص است
وی با اشاره به شرایط دوران معاصر، خاطرنشان کرد: همان‌گونه که امام عسکری (ع) تهدیدهای دوران خود را به فرصتی برای تقویت و استمرار جریان تشیع تبدیل کرد، جامعه امروز نیز باید در برابر فتنه‌ها و تهدیدها با همین رویکرد مواجه شود. فتنه‌ها تنها عرصه تهدید نیستند، بلکه می‌توانند زمینه‌ای برای شناسایی ضعف‌ها و تفکیک افراد خالص از ناخالص فراهم کنند.
علوی‌مقدم با بیان اینکه فتنه‌ها موجب آشکار شدن باطن افراد می‌شوند، تصریح کرد: در شرایط عادی ممکن است بسیاری از افراد خود را با عناوین مختلف معرفی کنند، اما هنگامی که جامعه با آزمون‌های جدی مواجه می‌شود، میزان پایبندی افراد به باورها و ارزش‌هایشان آشکار خواهد شد. به همین دلیل، فتنه می‌تواند انسان‌های مؤمن و مقاوم را از افراد متزلزل جدا کند.
وی افزود: یکی دیگر از آثار فتنه‌ها این است که ضعف‌های یک جامعه را آشکار می‌کنند. هنگامی که یک کشور با تهدید جدی مواجه می‌شود، نقاط قوت و ضعف آن در عرصه‌های مختلف مشخص خواهد شد و همین شناخت می‌تواند زمینه‌ای برای اصلاح، تقویت توانمندی‌ها و جبران کاستی‌ها باشد.
کارشناس مسائل مذهبی با اشاره به تجربه جنگ و تهدیدهای نظامی، بیان کرد: انسان و جامعه در شرایط دشوار می‌توانند نقاط ضعف خود را بهتر بشناسند و برای رفع آنها اقدام کنند؛ بنابراین نباید همه آثار یک تهدید را منفی دید؛ بخشی از نتایج آن می‌تواند در صورت مدیریت صحیح، به تقویت توان داخلی و افزایش آمادگی منجر شود.
وی با تأکید بر اینکه یکی دیگر از آثار فتنه‌ها آشکار شدن نصرت الهی است، اظهار کرد: در بسیاری از شرایط دشوار، انسان تصور می‌کند راهی برای عبور وجود ندارد، اما در همان لحظات، امدادهایی پدیدار می‌شود که نشان می‌دهد نباید از رحمت و قدرت خداوند ناامید شد. شرط بهره‌مندی از این نصرت نیز مقاومت، حفظ ایمان و پایبندی به مسیر حق است.
علوی‌مقدم با اشاره به روایت نقل‌شده از آیت‌الله نائینی درباره حفظ ایران در شرایط سخت تاریخی، عنوان کرد: در این روایت، حفظ کشور به عنوان سرزمینی مرتبط با اهل‌بیت (ع) مورد توجه قرار گرفته و بر این نکته تأکید شده است که ممکن است کشور در اثر حوادث و مشکلات خم شود، اما با عنایت الهی اجازه سقوط آن داده نمی‌شود.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت حفظ روحیه مقاومت در برابر تهدیدها، خاطرنشان کرد: پیروزی جبهه حق نیازمند ایستادگی و مقاومت است و جامعه مؤمن نباید در برابر فشارها و تهدیدها دچار ترس و تزلزل شود. همان‌طور که امام حسن عسکری (ع) در یکی از سخت‌ترین دوره‌های تاریخی، تهدیدهای دشمن را به فرصتی برای تقویت تشیع و آماده‌سازی شیعیان برای دوران غیبت تبدیل کرد، امروز نیز باید از شرایط دشوار برای تقویت ایمان، انسجام و آمادگی جامعه بهره گرفت.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!