به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»، فصل پاییز و سرمای آن که فرامی‌رسد، کشاورزان خراسانی خود را مهیای برداشت محصولی می‌کنند که برای آن رنج بسیار کشیده‌اند و انتظار دارند در زمان برداشت و فرآوری زعفران، آن را به قیمت مناسب در بازار به فروش برسانند.
طلای سرخ به‌عنوان یکی از ۵ قلم کالای اساسی و صادرات‌محور در بخش کشاورزی ایران، به لحاظ تجارت و بازرگانی نقش بسزایی در ارزآوری دارد، اما متأسفانه هنوز نتوانسته نقشی در تجارت و صادرات داشته باشد و کشورهای اسپانیا و حوزه خلیج فارس به‌نوعی قیمت این محصول را در بازار جهانی تعیین می‌کنند.
محصول زعفران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع درآمدزایی و اشتغال مردم منطقه تربت‌حیدریه به شمار می‌رود که حدود ۶۰۰ هزار نفرروز در شهرستان‌های تربت‌حیدریه و زاوه به مدت یک ماه مشغول برداشت و فرآوری این محصول هستند.
علاوه بر تربت‌حیدریه و زاوه که عنوان قطب تولید زعفران ایران و جهان را یدک می‌کشند، این محصول در شهرستان‌های مه‌ولات، رشتخوار، کاشمر، بردسکن، نیشابور و فریمان نیز کشت می‌شود، اما خاک حاصلخیز جلگه زاوه در منطقه تربت‌حیدریه بر عیار طلای سرخ در این منطقه افزوده است.
از مجموع بیش از ۱۲۰ هزار هکتار اراضی زیر کشت این محصول در ایران، استان خراسان رضوی با بیش از ۹۰ هزار هکتار و ۸۰ درصد تولید، خراسان جنوبی با ۱۵ هزار و ۷۰۰ هکتار و حدود ۵ درصد تولید و همچنین سایر استان‌ها با ۸ هزار هکتار دیگر، به‌ترتیب بیشترین میزان کشت و تولید این محصول را به خود اختصاص داده‌اند.
همچنین از مجموع ۹۰ هزار هکتار اراضی زیر کشت زعفران استان خراسان رضوی، بیش از ۱۰ هزار و ۵۰۰ هکتار، یعنی معادل ۱۴ درصد استان، به اراضی شهرستان تربت‌حیدریه اختصاص دارد و از مجموع افزون بر ۵۰ هزار هکتار عرصه کشاورزی شهرستان زاوه، ۱۳ هزار هکتار، معادل ۱۸ درصد ظرفیت استان، به کشت زعفران اختصاص دارد.
در سطح استان خراسان رضوی بیش از ۱۲۰ هزار خانوار به کشت زعفران مشغول هستند که از این میزان، بین ۱۴ تا ۱۵ هزار خانوار به زعفران‌کاران تربت‌حیدریه و ۱۷ هزار نفر به شهرستان زاوه اختصاص دارد.
اکنون به‌ازای هر هکتار زمین زعفران، ۲۲۰ نفرروز مشغول کار هستند که در کل، ۷۰ هزار نفر اشتغال مستقیم و دو تا سه برابر این رقم، اشتغال غیرمستقیم به دست می‌آید.
درعین‌حال، ایران با تکیه بر بیش از ۱۲۰ هزار هکتار سطح زیر کشت زعفران، بخش عمده تولید جهانی این محصول را در اختیار دارد، اما نتوانسته متناسب با ظرفیت تولید خود از گردش مالی ۸ میلیارد دلاری بازار جهانی طلای سرخ سهم ببرد.
بیشترین سود طلای سرخ از اراضی زرخیز و زعفرانی خراسان رضوی، در مرحله نخست به جیب مافیا، دلالان و سودجویان می‌رود و در ادامه، در بازارهای اروپایی و حاشیه خلیج فارس گردش دارد.
با این شرایط، ضرورت ورود هدفمند دولت به برندسازی زعفران ایرانی، توسعه صادرات مستقیم و افزایش سهم کشاورزان از ارزش افزوده این محصول دوچندان شده است.
ضعف در زنجیره ارزش افزوده
مدیر جهاد کشاورزی تربت‌حیدریه در این خصوص اظهار کرد: کشور در دهه اخیر در جنگ اقتصادی شدیدی قرار گرفته و هدف دشمن نیز سفره‌های مردم است تا به نارضایتی عمومی منجر شود.
علیرضا قادری تصریح کرد: بر همین اساس، وزارت جهاد کشاورزی سفره‌دار مردم و حافظ امنیت غذایی کشور است و به‌عنوان سرباز اقتصادی نظام، علاوه بر تأمین غذای مردم، باید مازاد بر آن را برای سایر بخش‌های کشور نیز هزینه کند.
وی گفت: در شرایطی که درآمدهای نفتی کشور تقریباً مسدود شده بود، وظیفه جهاد کشاورزی نیز سنگین‌تر شد و با تلاش کشاورزان، در سال‌های اخیر چندین میلیارد دلار درآمد ارزی به کشور تزریق شد.
قادری خاطرنشان کرد: بر همین اساس، خراسان رضوی سالانه با تولید بیش از ۷.۵ میلیون تن محصولات کشاورزی، به‌عنوان قطب تولید و تأمین مواد غذایی کشور، نقش بسزایی ایفا می‌کند.
مدیر جهاد کشاورزی تربت‌حیدریه با بیان اینکه در حوزه زنجیره ارزش افزوده زعفران ضعف داریم، افزود: این در شرایطی است که ایران با تولید بیش از ۹۰ درصد زعفران جهان، از گردش مالی این محصول سهم بسیار ناچیزی دارد و اصل این گردش مالی در جیب مافیا و دلالان و در ادامه، کشورهای اروپایی است.
فروش فله‌ای زعفران و سودی که نصیب دلالان می‌شود
نماینده مردم تربت‌حیدریه، مه‌ولات و زاوه در مجلس شورای اسلامی در این خصوص اظهار کرد: فقدان برنامه‌ریزی برای بسته‌بندی، فرآوری مناسب، خام‌فروشی و فروش فله‌ای باعث شده است که سود زعفران به‌جای اینکه به جیب کشاورزان برود، به جیب عده‌ای از مافیا برود.
محسن زنگنه افزود: اگر سایت‌های بین‌المللی را رصد کنیم، قیمت‌های زعفران عجیب‌وغریبی را خواهیم دید که برای کشاورزان قابل‌باور نیست.
وی بیان کرد: در شرایطی که ایران بیش از ۹۰ درصد زعفران جهان را تولید می‌کند، سهمش از گردش مالی آن تنها ۲۰۰ میلیون دلار است و تنها راه برون‌رفت از این معضل، حمایت از تشکل‌ها و تقویت و ریل‌گذاری برای بخش خصوصی است.
زنگنه افزود: این در حالی است که هر کشوری ۲۵ درصد تولید یک محصول را به خود اختصاص دهد، در قیمت‌گذاری آن نقش دارد، اما ایران بیش از ۹۰ درصد زعفران جهان را تولید می‌کند و نقشی در قیمت‌گذاری آن ندارد.
وی گفت: برای برون‌رفت از این معضل باید راهکار داشته باشیم و تنها راهکار آن نیز ریل‌گذاری و تقویت تشکل‌ها و بخش خصوصی است.
نیاز مالی کشاورز و فروش فله‌ای زعفران
یکی از فعالان بازار طلای سرخ به خبرنگار ما گفت: با فرارسیدن فصل برداشت زعفران، دلالان و سودجویان بیکار نمی‌نشینند و حتی در مقطعی با مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های خود سعی می‌کنند قیمت زعفران را کاهش دهند تا با خرید قله‌ای زعفران، سود کلان ببرند.
محمد جهانشیری بیان کرد: این در حالی است که هر سال به کشاورزان توصیه می‌شود محصول خود را فله‌ای نفروشند، اما نیاز مالی برای پرداخت هزینه اجاره، آب، کارگر و فرآوری باعث می‌شود تا زعفران خود را در بازار عرضه کنند.
وی افزود: این در حالی است که قیمت زعفران قبل از فصل برداشت مورد رضایت است، اما زمانی که کشاورزان به نقدینگی نیاز دارند، باز هم دلالان دست‌به‌کار شده و دسترنج زعفران‌کاران را به ثمن بخس می‌خرند و بعد در بازارهای جهانی به چند برابر قیمت می‌فروشند.
وی تنها راهکار این معضل را تهیه زیرساخت مناسب برای ایجاد ارزش افزوده زعفران عنوان کرد تا همه کشاورزان از آن بهره‌مند شوند.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!