به گزارش گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ سرخس، در شمال‌شرق ایران و در جوار مرزهای تاریخی خراسان، از مناطقی است که گذشته آن با تاریخ، فرهنگ، معماری و ارتباطات منطقه‌ای ایران پیوند خورده است.

در میان آثار تاریخی این شهرستان، آرامگاه بابا لقمان سرخسی جایگاهی ویژه دارد؛ بنایی که با گنبد شاخص، آجرکاری‌های چشم‌نواز و عناصر معماری تاریخی خود، بخشی از میراث فرهنگی این سرزمین را به نمایش می‌گذارد.

شناخت چنین آثاری، تنها به معرفی یک بنای قدیمی محدود نمی‌شود؛ بلکه فرصتی برای درک پیوستگی تاریخی ایران و آشنایی نسل امروز با میراثی است که در طول قرن‌ها شکل گرفته و به نسل‌های بعد رسیده است.

آرامگاه بابا لقمان از جمله آثار شاخص سرخس است که می‌تواند در روایت رسانه‌ای تاریخ کهن ایران و تقویت شناخت عمومی از هویت فرهنگی منطقه نقش‌آفرینی کند.

آرامگاه بابا لقمان سرخسی یادگار معماری تاریخی خراسان

بر اساس منابع تاریخی، بخش‌هایی از مجموعه آرامگاه بابا لقمان به دوره سلجوقی تعلق دارد و بخش‌هایی از معماری آن نیز به سده هشتم هجری قمری نسبت داده شده است. این بنا با گنبدخانه، ایوان مرتفع، آجرکاری و تزیینات گچی، از نمونه‌های قابل‌توجه معماری تاریخی در شمال‌شرق ایران به شمار می‌رود.

در برخی منابع، سال ۷۵۷ هجری قمری به‌عنوان تاریخی مرتبط با ساخت، مرمت یا بازسازی این بنا ذکر شده است. این سال تقریباً برابر با ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۶ میلادی است.

آرامگاه بابا لقمان در ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ۱۶۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. ثبت ملی این اثر، اهمیت حفاظت از آن و ضرورت معرفی دقیق پیشینه تاریخی و ویژگی‌های معماری‌اش را یادآوری می‌کند.

آرامگاه بابالقمان سرخسی؛ میراثی که قرن‌ها پیش از استقلال آمریکا ریشه دارد

یکی از راه‌های ملموس برای نشان‌دادن قدمت آثار تاریخی ایران، مقایسه تاریخ آن‌ها با رویدادهای شناخته‌شده تاریخ جهان است. بر اساس اسناد رسمی آرشیو ملی آمریکا، اعلامیه استقلال این کشور در چهارم ژوئیه ۱۷۷۶ میلادی تصویب شد.

در مقابل، تاریخ ۷۵۷ هجری قمری که در برخی منابع برای یکی از مراحل ساخت یا بازسازی آرامگاه بابا لقمان ذکر شده، به حدود سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۶ میلادی بازمی‌گردد؛ یعنی تقریباً ۴۲۰ سال پیش از اعلام استقلال آمریکا. این مقایسه، قدمت تاریخی بنای سرخس را در برابر تاریخ شکل‌گیری آمریکا به‌روشنی نشان می‌دهد.

بر این اساس، می‌توان با استناد به تاریخ‌های مشخص، نشان داد که میراث معماری سرخس ریشه در دوره‌ای بسیار پیش‌تر از استقلال آمریکا دارد.

تاریخ ایران فراتر از یک بنای تاریخی

اهمیت آرامگاه بابا لقمان تنها در قدمت آن خلاصه نمی‌شود. این اثر بخشی از میراث معماری خراسان است؛ منطقه‌ای که در دوره‌های مختلف تاریخی، محل شکل‌گیری و گسترش سنت‌های فرهنگی، علمی، عرفانی و هنری بوده است. بررسی بناهای تاریخی این منطقه، تصویری از دانش معماری، شیوه‌های ساخت‌وساز و ذوق هنری مردمان این سرزمین در دوره‌های گذشته ارائه می‌کند.

آثار تاریخی زمانی به سرمایه‌ای زنده برای جامعه تبدیل می‌شوند که از محدوده کتاب‌ها و محوطه‌های تاریخی فراتر بروند و در زندگی فرهنگی مردم جای بگیرند. معرفی آرامگاه بابا لقمان و پیشینه سرخس و آشناکردن نسل جوان با ارزش‌های تاریخی این منطقه، می‌تواند زمینه حفاظت بیشتر از میراث فرهنگی و تقویت پیوند نسل امروز با گذشته ایران را فراهم کند.

میراث سرخس بخشی از هویت تاریخی ایران

معرفی آثار تاریخی شهرستان سرخس، فرصتی برای بازشناسی ظرفیت‌هایی است که گاه در سایه مسائل روزمره کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

آرامگاه بابا لقمان با پیشینه تاریخی و ویژگی‌های معماری خود، می‌تواند یکی از محورهای اصلی معرفی هویت فرهنگی این شهرستان باشد؛ اثری که روایت آن، از تاریخ یک منطقه فراتر می‌رود و به بخشی از داستان دیرپای فرهنگ و تمدن ایران پیوند می‌خورد.

بر اساس این گزارش، تاریخ منسوب به ساخت یا بازسازی آرامگاه بابا لقمان سرخسی حدود چهار قرن پیش از استقلال آمریکا قرار می‌گیرد؛ واقعیتی که اهمیت معرفی علمی و رسانه‌ای میراث تاریخی سرخس را برجسته می‌کند.

انتهای خبر/