به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ پارک جنگلی شهید عظیمی تربت‌جام برای بسیاری از مردم فقط چند هکتار فضای سبز نیست؛ بخشی از خاطرات شهری و یکی از معدود فضاهای طبیعی اطراف شهر است که سال‌ها محل تفریح، دورهمی و گذران اوقات فراغت خانواده‌ها بوده است.
این مجموعه حدود ۴۵ هکتار وسعت دارد و سابقه شکل‌گیری آن به دهه‌های گذشته بازمی‌گردد. بخشی از اراضی پارک در سال ۱۳۵۶ و بخش دیگری در سال ۱۳۸۰ نهال‌کاری شد، اما کاهش منابع آب و افت توان آبی چاه، به‌تدریج شرایط نگهداری این حجم از فضای سبز را دشوار کرد.
در مقطعی دبی چاه پارک که حدود ۲۰ لیتر بر ثانیه گزارش شده بود، به حدود ۵ لیتر بر ثانیه رسید و همین مسئله، در کنار گرمای شدید و خشکسالی، فشار زیادی به درختان وارد کرد.
واگذاری که بحران را عمیق‌تر کرد
یکی از نقاط مهم در تاریخ پارک، واگذاری آن به بخش خصوصی در سال ۱۳۹۴ بود. در سال‌های پس از واگذاری، گزارش‌های محلی از افزایش شمار درختان خشک‌شده و مشکلات مدیریتی حکایت داشت.
در نهایت مدیریت پارک از پیمانکار گرفته شد و منابع طبیعی دوباره درگیر ساماندهی مجموعه شد.
آتش هم به جان درختان افتاد
در تابستان ۱۳۹۸، آتش‌سوزی‌های متعددی در پارک رخ داد و گزارش‌های رسانه‌ای از سوختن بخش‌هایی از پوشش گیاهی و درختان حکایت داشت. در همان زمان وضعیت پارک را با محوریت «تنش آبی، آتش‌سوزی، قطع درختان سبز و سوءمدیریت» مورد توجه قرار داده بود.
در یکی از همین حوادث، در ۲۱ تیر ۱۳۹۸ بخشی از پارک دچار آتش‌سوزی شد که با حضور نیروهای آتش‌نشانی مهار شد.
این اتفاق‌ها نشان داد که احیای پارک تنها با کاشت چند صد یا چند هزار نهال امکان‌پذیر نیست و باید مجموعه‌ای از مسائل آب، حفاظت، نگهداری، مدیریت و پیشگیری از حریق همزمان مورد توجه قرار گیرد.
تلاش برای بازگرداندن سبزی به پارک
در سال‌های بعد اقدامات مختلفی برای احیای پارک انجام شد. از کاشت حدود ۲ هزار نهال از گونه آیلان در پارک جنگلی شهید عظیمی؛ گونه‌ای که به نیاز آبی کمتری دارد و مقاومت بیشتری در برابر گرما و سرما دارد.
در ادامه نیز کاشت نهال در این مجموعه ادامه پیدا کرد. در یکی از برنامه‌های درختکاری، ۵۰۰ اصله نهال در مساحتی حدود دو هکتار واکاری شد.
در برنامه‌ای دیگر نیز ۶۳۱ اصله نهال یادبود شهدای تربت‌جام در پارک غرس شد و بخشی از محدوده به نام «بوستان شهدا» نامگذاری شد.
اما نکته مهم اینجاست که «کاشت نهال» با «احیای پایدار» تفاوت دارد. نهال زمانی به درخت تبدیل می‌شود که آب، مراقبت، حفاظت و برنامه نگهداری مستمر وجود داشته باشد.
احیای پارک نیازمند برنامه ماندگار است
علی منصوریان در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به اهمیت پارک جنگلی شهید عظیمی برای شهروندان تربت‌جام، اظهار داشت: پارک جنگلی فقط یک فضای سبز معمولی نیست، بلکه یک ظرفیت زیست‌محیطی، اجتماعی و گردشگری برای شهرستان محسوب می‌شود و حفظ آن باید به عنوان یک موضوع بلندمدت دنبال شود.
وی افزود: اگر قرار باشد هر چند سال یک‌بار طرحی برای احیای پارک اجرا شود اما بعد از مدتی نگهداری آن با مشکل مواجه شود، نمی‌توان انتظار داشت مجموعه به وضعیت پایدار برسد.
منصوریان با تأکید بر اهمیت تأمین آب، نگهداری مستمر و مشخص بودن متولی مجموعه تصریح کرد: احیای واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که برای آب، فضای سبز، حفاظت از درختان، امکانات رفاهی و استفاده مردم از پارک، یک برنامه مشخص و قابل ارزیابی وجود داشته باشد.
مردم نتیجه کار را می‌خواهند
علی محمدی‌مرام نیز در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به سابقه طولانی پارک جنگلی شهید عظیمی گفت: مردم تربت‌جام بارها وعده احیای این مجموعه را شنیده‌اند و امروز بیشتر از هر چیز، نتیجه اقدامات را می‌خواهند؛ اینکه پارک سرسبز باشد، درختان حفظ شوند و خانواده‌ها بتوانند با آرامش از آن استفاده کنند.
وی ادامه داد: تعمیر زیرساخت‌ها و تأمین آب اقدامات ضروری هستند، اما کافی نیستند و باید نگهداری فضای سبز، آبیاری منظم، حفاظت از درختان و رسیدگی به امکانات رفاهی نیز همزمان دنبال شود.
محمدی‌مرام با بیان اینکه پارک جنگلی می‌تواند بخشی از نیازهای تفریحی و گردشگری مردم تربت‌جام را پاسخ دهد، خاطرنشان کرد: اگر مدیریت و برنامه‌ریزی در این مجموعه استمرار داشته باشد، می‌توان امیدوار بود که پارک دوباره به یکی از نقاط مهم تفریحی شهر تبدیل شود.
نهال‌کاری بدون تضمین آب کافی نیست
ایمان رعنایی؛ کارشناس حوزه محیط زیست و منابع طبیعی در گفتگو با خبرنگار ما درباره شرایط پارک جنگلی شهید عظیمی گفت: در مناطق خشک و نیمه‌خشک، احیای فضای سبز باید بر اساس ظرفیت واقعی منابع آب انجام شود. صرفاً افزایش تعداد نهال‌ها نمی‌تواند به معنای احیای یک پارک جنگلی باشد؛ بلکه باید نیاز آبی گونه‌ها، کیفیت خاک، روش آبیاری، میزان تبخیر و شرایط اقلیمی منطقه در برنامه‌ریزی لحاظ شود.
وی افزود: استفاده از گونه‌های سازگارتر با شرایط اقلیمی و کم‌آب‌بر می‌تواند بخشی از راهکار باشد، اما حتی گونه‌های مقاوم نیز بدون مراقبت در سال‌های ابتدایی استقرار پیدا نمی‌کنند.
این کارشناس ادامه داد: برای چنین مجموعه‌ای باید برنامه چندساله تدوین شود؛ برنامه‌ای که در آن تأمین آب، آبیاری اصولی، جایگزینی درختان از بین رفته، پیشگیری از حریق، کنترل ورود و خروج، مدیریت پسماند و مشارکت مردم همزمان دیده شود.
وی تأکید کرد: مهم‌ترین مسئله این است که احیای پارک از یک اقدام مقطعی به یک برنامه دائمی تبدیل شود.
ریه شهر هنوز به مراقبت نیاز دارد
پارک جنگلی شهید عظیمی در سال‌های گذشته مسیر پر فراز و نشیبی را طی کرده است؛ از روزهای رونق و حضور خانواده‌ها تا دوره خشکسالی، کاهش منابع آب، واگذاری، خشک‌شدن درختان، آتش‌سوزی و سپس تلاش برای بازگرداندن حیات به مجموعه.
کاشت هزاران نهال، تعمیر زیرساخت آبی، آبیاری، پاکسازی و بازگشایی پارک برای استفاده مردم، هرکدام گام‌هایی در مسیر احیا هستند؛ اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که این مجموعه بیش از هر چیز به یک برنامه پایدار نیاز دارد.
پارکی که زمانی بخشی از خاطرات چند نسل از مردم تربت‌جام بوده، هنوز ظرفیت آن را دارد که دوباره به یک تفرجگاه طبیعی، گردشگری و ورزشی تبدیل شود؛ مشروط بر اینکه احیای آن از مرحله وعده و اقدام مقطعی عبور کند و به یک برنامه مشخص، مستمر و قابل سنجش تبدیل شود.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!