به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ بسیاری از کسب‌وکارهای فناورانه از جایی آغاز می‌شوند که شاید در نگاه نخست، شباهتی به یک شرکت بزرگ و اثرگذار نداشته باشد؛ یک اتاق کوچک، چند نیروی جوان، سرمایه‌ای محدود و افرادی که حاضرند برای ایده خود زمان بگذارند و بارها شکست بخورند و دوباره شروع کنند.
سیدمجتبی نجفی، مدیر شرکت دانش‌بنیان نسیم تلکام، یکی از فعالان حوزه فناوری و مخابرات است که روایت شکل‌گیری کسب‌وکارش را از علاقه‌ای می‌داند که از دوران کودکی همراه او بوده است؛ علاقه‌ای که بعدها به تخصص، تألیف کتاب، تجربه کار در شرکت‌های مخابراتی و در نهایت راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی منجر شد.
او معتقد است بخش مهمی از مسیر موفقیت، نه در شرایط ایده‌آل، بلکه در همان روزهایی ساخته می‌شود که امکانات محدود است و فرد مجبور است با تکیه بر دانش، تجربه، نیروی انسانی و پشتکار، راه خودش را پیدا کند.
نجفی در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار ما از علاقه کودکی خود به مخابرات، تجربه سال‌های کارمندی، شکل‌گیری نسیم تلکام از یک فضای کوچک، نقش نیروهای جوان در رشد مجموعه، تولد کسب‌وکارهای جدید از دل این شرکت، ورود به فناوری ابری و هوش مصنوعی، تفاوت بازارسازی و بازاریابی و نگاه خود به آینده فعالیت‌های دانش‌بنیان در کشور سخن گفت.
صبح توس: اگر بخواهیم گفت‌وگو را از نقطه شروع زندگی کاری شما آغاز کنیم، چه چیزی باعث شد مخابرات را انتخاب کنید؟
سیدمجتبی نجفی: من از کودکی به مخابرات علاقه داشتم. این علاقه فقط در حد یک سرگرمی یا کنجکاوی نبود؛ به مرور تبدیل شد به شغل، آینده و تقریباً تمام زندگی کاری من.
به همین دلیل وقتی قرار بود وارد بازار کار شوم، واقعاً نمی‌توانستم خودم را در حوزه دیگری تصور کنم. دنبال کاری بودم که با علاقه‌ام ارتباط داشته باشد و به همین دلیل یک شرکت فعال در حوزه مخابرات را برای شروع مسیر کاری انتخاب کردم.
شاید اگر آن علاقه از ابتدا وجود نداشت، خیلی از سختی‌هایی که بعداً در مسیر کار با آنها مواجه شدم برایم قابل تحمل نبود. اما وقتی آدم به کاری علاقه داشته باشد، حتی سختی‌های آن هم برایش معنای دیگری پیدا می‌کند.
صبح توس: در نخستین سال‌های فعالیت، صرفاً همان کاری را که به شما سپرده شده بود انجام می‌دادید؟
نجفی: نه، اتفاقاً یکی از ویژگی‌هایی که از همان ابتدا داشتم این بود که خودم را به یک عنوان شغلی یا کاری که به من سپرده شده بود محدود نمی‌کردم.
وقتی وارد آن شرکت شدم، تلاش کردم با بخش‌های مختلف فعالیتش آشنا شوم. هرجا احساس می‌کردم می‌توانم چیزی یاد بگیرم یا کمکی انجام بدهم، وارد می‌شدم و از تمام توانم استفاده می‌کردم.
واقعاً از جان و دل کار می‌کردم. شاید آن زمان خیلی به این فکر نمی‌کردم که این تجربه‌ها قرار است روزی به چه دردی بخورد، اما بعدها فهمیدم همین روحیه باعث شد تخصصم بیشتر شود.
این تجربه‌ها در نهایت به جایی رسید که توانستم کتاب تألیف کنم و بعد از آن هم به سمت راه‌اندازی کسب‌وکار خودم بروم.
صبح توس: یعنی تجربه‌ای که در دوران کارمندی به دست آوردید، بعدها سرمایه اصلی شما برای راه‌اندازی شرکت شد؟
نجفی: دقیقاً. به نظرم تجربه یکی از مهم‌ترین سرمایه‌هایی است که یک جوان می‌تواند برای آینده خودش جمع کند.
من در آن سال‌ها فقط کار نمی‌کردم؛ سعی می‌کردم یاد بگیرم. هر موضوعی که در حوزه فعالیت شرکت وجود داشت برای من یک فرصت یادگیری بود.
بعدها وقتی تصمیم گرفتیم شرکت خودمان را راه‌اندازی کنیم، همین تجربه‌ها کمک زیادی به ما کرد.
شاید اگر آن سال‌ها فقط به همان وظیفه‌ای که به من محول شده بود اکتفا می‌کردم، امروز بخشی از این دانش و تجربه را نداشتم.
صبح توس: شکل‌گیری نسیم تلکام هم ظاهراً داستان متفاوتی دارد. از این بخش برایمان بگویید.
نجفی: بله، شکل‌گیری شرکت واقعاً داستان جالبی دارد.
در مقطعی من همچنان کارمند یک شرکت بودم، اما همزمان با شریکانی که امروز هم شریک من هستند، یک اتاق از همان شرکت اجاره کرده بودیم و کار خودمان را شروع کرده بودیم.
یعنی هنوز کارمند بودم، اما در کنار آن داشتیم کسب‌وکار خودمان را هم شکل می‌دادیم.
بعد از مدتی کارمان بزرگ‌تر شد و یک اتاق دیگر اجاره کردیم. به مرور ما بزرگ‌تر می‌شدیم و در مقابل، آن مجموعه‌ای که در آن کار می‌کردیم به دلایل مختلف کوچک‌تر و ضعیف‌تر می‌شد.
این روند ادامه پیدا کرد تا اینکه کسب‌وکار ما عملاً شکل گرفت.
صبح توس: پس می‌توان گفت نسیم تلکام از یک دفتر مجهز و سرمایه بزرگ شروع نکرد؟
نجفی: اصلاً. ما واقعاً از یک فضای خیلی کوچک شروع کردیم؛ حتی می‌توانم بگویم از زیرپله و گاراژ شروع کردیم.
اتفاقاً چند وقت پیش در یک رویداد جمله‌ای دیدم که نوشته بود شرکت‌های خوب از گاراژ به وجود می‌آیند. برای من جالب بود، چون تجربه خودمان هم همین بود.
وقتی امکانات زیادی ندارید، مجبور می‌شوید روی توانایی خودتان، روی دانش و روی نیروی انسانی تمرکز کنید.
ما از همان ابتدا سعی نکردیم بگوییم چون امکاناتمان محدود است، پس نمی‌توانیم رشد کنیم. تلاش کردیم با همان امکانات محدود کاری را که بلدیم درست انجام دهیم و به مرور توسعه پیدا کنیم.
صبح توس: در این مسیر چه چیزی بیش از همه به رشد مجموعه کمک کرد؟
نجفی: یکی از مهم‌ترین عوامل، نیروی انسانی بود.
ما به دانش خودمان بسنده نکردیم. تلاش کردیم از جوان‌های بااستعداد استفاده کنیم و به آنها فرصت رشد بدهیم.
حتی برخی از نیروهایی که امروز در مجموعه هستند، سال‌هاست با ما همکاری می‌کنند. بعضی از این افراد از دوران دبیرستان وارد مجموعه شدند و به مرور رشد کردند.
طبیعی است که در یک مجموعه طی سال‌های مختلف نیروهای مختلفی وارد می‌شوند و برخی هم از مجموعه جدا می‌شوند، اما ما تلاش کردیم یک تیم انسانی و تخصصی بسازیم که بتواند همراه با خود شرکت رشد کند.
به نظرم یکی از اتفاقات ارزشمند برای یک کارآفرین این است که ببیند افرادی که روزی جوان و کم‌تجربه وارد مجموعه شده‌اند، به مرور صاحب تخصص و تجربه شده‌اند و خودشان می‌توانند یک بخش یا حتی یک کسب‌وکار را مدیریت کنند.
صبح توس: امروز نسیم تلکام فقط یک کسب‌وکار است یا توانسته کسب‌وکارهای دیگری هم در اطراف خود ایجاد کند؟
نجفی: یکی از اتفاقات جالبی که برای ما افتاد همین بود.
ما توانستیم در کنار کسب‌وکار اصلی، چند کسب‌وکار دیگر را هم ایجاد کنیم. حتی برخی برندها از مجموعه ما جدا شدند و به صورت مستقل فعالیت خودشان را ادامه دادند.
در بعضی از این کسب‌وکارها امروز ما بیشتر نقش سهامدار داریم. البته اگر نیاز باشد از نظر مشورتی هم کمک می‌کنیم و شاید بتوان گفت نقش یک قوه عاقله را برای آنها داریم.
اما نکته مهم این است که آن کسب‌وکار دیگر وابسته به ما نیست. از یک مجموعه نوپا شروع کرده، رشد کرده، به یک کسب‌وکار بالغ و درآمدزا تبدیل شده و امروز خودش به عنوان عضوی از جامعه کارآفرینی فعالیت می‌کند.
این اتفاق برای من ارزشمندتر از این است که صرفاً بگویم شرکت خودمان بزرگ شده است.
صبح توس: چرا؟
نجفی: چون وقتی یک کسب‌وکار بتواند کسب‌وکارهای دیگری هم ایجاد کند، در واقع اثر آن از خود شرکت فراتر می‌رود.
شما یک مجموعه ایجاد کرده‌اید، تعدادی نیرو در آن رشد کرده‌اند، بعد این افراد و مجموعه‌هایی که از دل آن بیرون آمده‌اند می‌توانند برای خودشان فعالیت کنند، اشتغال ایجاد کنند و خدمات ارائه دهند.
این یعنی اثر یک کسب‌وکار فقط در درآمد خودش خلاصه نمی‌شود.
صبح توس: در حوزه فعالیت شما، فناوری با سرعت زیادی تغییر می‌کند. نسیم تلکام چگونه خودش را با این تغییرات هماهنگ کرده است؟
نجفی: اگر در حوزه فناوری باشید و با تغییرات همراه نشوید، خیلی زود عقب می‌مانید.
یکی از اتفاقات مهمی که در مسیر رشد ما افتاد، ورود به فناوری ابری بود.
مدل کاری ما در گذشته این بود که به سازمان‌های مختلف مراجعه می‌کردیم و سامانه‌ها را در محل آنها نصب می‌کردیم. اما با رشد فناوری ابری، ما هم تصمیم گرفتیم همگام شویم.
اولین گام مهم رشد ما همین بود که خدماتمان را به صورت ابری ارائه کنیم.
یعنی به جای اینکه صرفاً به مدل قبلی وابسته بمانیم، با روند جدید فناوری همراه شدیم و خدماتمان را بر بستر ابر ارائه کردیم.
صبح توس: این تغییر چه تفاوتی در مدل فعالیت شما ایجاد کرد؟
نجفی: باعث شد محدودیت‌های مدل قبلی کمتر شود.
وقتی خدمات ابری ارائه می‌کنید، مشتری از موقعیت جغرافیایی مختلف می‌تواند از خدمات شما استفاده کند و لازم نیست همه زیرساخت‌ها الزاماً در محل خودش مستقر باشد.
از طرف دیگر، شرکت هم می‌تواند خدمات را با مدل متفاوتی توسعه دهد.
برای ما مهم بود که وقتی یک موج فناوری در دنیا شکل می‌گیرد، صرفاً تماشاگر آن نباشیم؛ بلکه سعی کنیم خودمان هم روی آن موج حرکت کنیم.
صبح توس: موج بعدی که وارد آن شدید، هوش مصنوعی بود؟
نجفی: بله. در دوره اخیر، موج هوش مصنوعی برای ما موضوع بسیار مهمی شد.
ما تلاش کردیم با این موج همگرا شویم. چند نفر را در این حوزه به کار گرفتیم و واحد تحقیق و توسعه‌مان را درگیر کردیم.
الان روی مسائل و مشکلاتی کار می‌کنیم که از جنس هوش مصنوعی هستند و شاید پیش از این اصلاً به عنوان یک نیاز جدی به آنها نگاه نشده بود.
گاهی ما وارد یک مجموعه می‌شویم و درباره یک مسئله صحبت می‌کنیم و می‌بینیم این اولین بار است که آن نیاز برای مشتری به شکل مشخص مطرح می‌شود. بعد تلاش می‌کنیم برای آن راهکار ایجاد کنیم.
صبح توس: اینجا به واژه‌ای رسیدید که شاید تفاوت مهمی با بازاریابی داشته باشد؛ شما از «بازارسازی» صحبت می‌کنید. منظورتان چیست؟
نجفی: بله، من اعتقاد دارم ما در برخی حوزه‌ها بازارسازی کرده‌ایم، نه صرفاً بازاریابی.
بازاریابی یعنی یک بازار از قبل وجود دارد و شما می‌روید آن بازار را پیدا می‌کنید و محصولتان را عرضه می‌کنید.
اما بازارسازی یعنی شما تلاش می‌کنید یک بازار جدید ایجاد کنید.
ما در بعضی حوزه‌ها وارد نیازهایی شدیم که شاید قبل از آن به عنوان یک بازار مشخص وجود نداشتند. وقتی مسئله را شناسایی می‌کنیم و برای آن راهکار ارائه می‌دهیم، عملاً یک بازار جدید هم شکل می‌گیرد.
این موضوع برای ما اهمیت دارد؛ چون معتقدیم شرکت فناوری نباید فقط منتظر باشد که دیگران نیاز ایجاد کنند و بعد محصولی برای آن تولید کند.
گاهی باید خودمان مسئله را پیدا کنیم و برای آن راهکار بسازیم.
صبح توس: بازارسازی چه تأثیری بر دیگر شرکت‌ها و فعالان این حوزه دارد؟
نجفی: بازارسازی فقط به نفع خود ما نیست.
وقتی یک بازار جدید شکل می‌گیرد، فناوری‌های دیگری هم می‌توانند وارد آن شوند.
ممکن است خود ما، برندهایی که از مجموعه ما جدا شده‌اند، پیمانکاران دیگر یا شرکت‌های فعال در حوزه‌های مرتبط بتوانند در آن بازار فعالیت کنند.
یعنی یک نیاز جدید ایجاد می‌شود و بعد یک زنجیره از شرکت‌ها و متخصصان می‌توانند روی آن کار کنند.
اگر این اتفاق درست انجام شود، هم کسب‌وکارها منتفع می‌شوند و هم در نهایت خدمتی به جامعه ارائه می‌شود.
صبح توس: یکی از ویژگی‌های فعالیت شما این است که در مشهد مستقر هستید. آیا فعالیت در خارج از پایتخت برای شما محدودیت بوده یا فرصت؟
نجفی: برای ما اتفاقاً فرصت‌هایی هم ایجاد کرده است.
ما در شهری فعالیت می‌کنیم که لزوماً پایتخت نیست و همین موضوع کمک کرده بخشی از تمرکزگرایی را کاهش دهیم.
از طرف دیگر، هزینه‌های ما هم به نسبت پایین‌تر بوده است.
وقتی هزینه‌های یک شرکت پایین‌تر باشد، منابع بیشتری برای توسعه و سرمایه‌گذاری در اختیارش قرار می‌گیرد.
ما هم توانستیم از این مزیت استفاده کنیم و بخشی از منابعمان را صرف رشد خود شرکت و ایجاد کسب‌وکارهای جدید کنیم.
به نظرم این تصور که حتماً باید برای موفقیت در فناوری به پایتخت رفت، همیشه درست نیست.
اگر زیرساخت، نیروی انسانی، دانش و بازار وجود داشته باشد، می‌توان از یک شهر دیگر هم کسب‌وکار فناورانه ساخت.
صبح توس: شما با وجود همه مشکلات، از آینده با امید صحبت می‌کنید. این امید از کجا می‌آید؟
نجفی: من با همه مشکلاتی که امروز وجود دارد، خیلی امیدوارم.
اعتقاد دارم اتفاقات خوب و مهمی در حال نزدیک شدن است.
طبیعی است که شرایط اقتصادی، مشکلات کسب‌وکار و مسائل مختلف وجود داشته باشد، اما من فکر می‌کنم نباید فقط مشکلات را ببینیم.
ما باید ببینیم چه ظرفیت‌هایی داریم و چه چیزی می‌توانیم بسازیم.
من حتی نسبت به موضوع ماندن و ساختن هم نگاه امیدوارانه‌ای دارم.
ممکن است در سال‌های گذشته بعضی افراد به این نتیجه می‌رسیدند که برای آینده بهتر باید مهاجرت کنند. من امروز بیشتر به این فکر می‌کنم که باید بمانیم و بسازیم.
صبح توس: «ماندن و ساختن» برای شما دقیقاً چه معنایی دارد؟
نجفی: یعنی اگر مشکلی وجود دارد، به جای اینکه اولین راه‌حل را خروج از میدان بدانیم، تلاش کنیم بخشی از مشکل را خودمان حل کنیم.
البته من نمی‌گویم مسیر ساده است. اتفاقاً مسیر بسیار سخت است.
اما اگر نیروهای متخصص و جوان کشور همه تصمیم بگیرند کنار بکشند، چه کسی قرار است اینجا را بسازد؟
من فکر می‌کنم باید بمانیم، کسب‌وکار ایجاد کنیم، فناوری تولید کنیم، جوان‌ها را وارد کار کنیم و اگر جایی مشکل وجود دارد، برای حل آن تلاش کنیم.
صبح توس: اگر بخواهید به جوانی که امروز در ابتدای مسیر کاری خودش قرار دارد یک توصیه کنید، چه می‌گویید؟
نجفی: به نظرم اولین توصیه این است که از مسیر نترسد.
ممکن است یک جوان امروز یک پیشنهاد کاری بدهد و رد شود. ممکن است برای یک شرکت رزومه بفرستد و قبولش نکنند. ممکن است یک ایده داشته باشد و کسی از آن استقبال نکند.
هیچ‌کدام از اینها پایان مسیر نیست.
من پیشنهاد می‌کنم جوان‌ها از فضای صرفاً مجازی فاصله بگیرند، از خانه بیرون بیایند و وارد محیط‌های کاری واقعی شوند.
با شرکت‌های مختلف صحبت کنند، پیشنهاد بدهند، تجربه کنند و حتی اگر جواب منفی گرفتند، دوباره تلاش کنند.
همین رفت‌وآمدها و تجربه‌هاست که یک جوان را می‌سازد.
صبح توس: شما خودتان هم مسیرتان را از یک نقطه کوچک شروع کردید. اگر امروز به آن روزها نگاه کنید، مهم‌ترین چیزی که یاد گرفته‌اید چیست؟
نجفی: اینکه برای شروع کردن نباید منتظر شرایط ایده‌آل بمانیم.
ما اگر قرار بود بگوییم اول باید دفتر بزرگ داشته باشیم، سرمایه زیادی داشته باشیم، تعداد زیادی نیرو داشته باشیم و بعد شروع کنیم، شاید هیچ‌وقت شروع نمی‌کردیم.
ما با امکانات محدود شروع کردیم.
بعد یاد گرفتیم، نیرو جذب کردیم، رشد کردیم، فناوری‌های جدید را یاد گرفتیم و خودمان را با شرایط جدید هماهنگ کردیم.
به نظرم خیلی وقت‌ها آدم‌ها به دلیل اینکه شرایط ایده‌آل را ندارند، شروع نمی‌کنند؛ در حالی که ممکن است همان شرایط محدود، نقطه شروع خوبی باشد.
صبح توس: و در پایان، آینده نسیم تلکام را چگونه می‌بینید؟
نجفی: ما مچنان تلاش می‌کنیم با تغییرات فناوری حرکت کنیم.
یک روز فناوری ابری آمد و ما به سمت آن رفتیم. امروز هوش مصنوعی آمده و ما داریم روی آن کار می‌کنیم.
فردا هم احتمالاً فناوری‌های جدید دیگری خواهند آمد و ما باید خودمان را با آنها هماهنگ کنیم.
در کنار این موضوع، برای من مهم است که شرکت فقط برای خودش رشد نکند. اگر بتوانیم در کنار رشد مجموعه، نیروی جوان تربیت کنیم، کسب‌وکارهای جدید ایجاد کنیم و بازارهای جدید بسازیم، اتفاق ارزشمندتری رقم زده‌ایم.
ما از زیرپله و گاراژ شروع کردیم و امروز به جایی رسیده‌ایم که می‌توانیم درباره بازارسازی، فناوری ابری، هوش مصنوعی و توسعه کسب‌وکار صحبت کنیم.
این مسیر برای ما تمام نشده است.
من همچنان امیدوارم و فکر می‌کنم اتفاقات خوب نزدیک هستند. به نظرم باید بمانیم، بسازیم، از جوان‌ها استفاده کنیم و اجازه ندهیم مشکلات باعث شوند از حرکت بایستیم.
اگر قرار است آینده‌ای ساخته شود، باید خودمان بخشی از سازندگان آن باشیم.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!