فرش‌بافان مرندیز گره بر گره هنر می زنند

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»، فرش دستباف یکی از هنرهای دیرینه و ظرفیت‌های اقتصادی روستاهای خراسان رضوی است که علاوه بر حفظ بخشی از میراث فرهنگی، برای بسیاری از خانواده‌ها زمینه اشتغال و درآمد را فراهم کرده است. با این حال، افزایش هزینه مواد اولیه، مشکلات اقتصادی و اختلال در روند تأمین برخی ملزومات تولید، فعالیت بافندگان را با چالش‌هایی مواجه کرده است.

در روستای مرندیز شهرستان بجستان، با وجود این مشکلات، دارهای قالی همچنان برپا هستند و بافندگان در کنار فعالیت‌های روزمره خود به تولید فرش ادامه می‌دهند؛ از بانویی که بیش از چهار دهه پای دار قالی نشسته تا نوجوانی ۱۴ ساله که در کنار تحصیل، برای کمک به اقتصاد خانواده قالیبافی می‌کند. در همین خصوص به سراغ چند نفر از بافندگان فرش در مرندیز رفتیم تا از نزدیک روایت آنان از این هنر و شرایط امروز قالیبافی را بشنویم و سپس با مدیرعامل شرکت تعاونی فرش دستباف امید فردای مرندیز درباره وضعیت تولید و بازار فروش این محصولات گفتگو کردیم.

نرگس شجاعی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: از هفت سالگی پای دار قالی نشسته‌ام و اکنون که ۴۹ سال سن دارم، همچنان به این هنر مشغول هستم.

وی افزود: در دوران کودکی به دلیل شرایط اقتصادی خانواده، تنها تا مقطع ابتدایی توانستم تحصیل کنم و پس از آن با آموزش استاد، وارد حرفه قالیبافی شدم و این کار را ادامه دادم.

شجاعی با بیان اینکه قالیبافی بخش مهمی از زندگی او بوده است، گفت: امروز نیز دخترم را به این کار آورده‌ام تا این هنر را یاد بگیرد و امیدوارم بتواند ادامه‌دهنده راه من باشد.

وی خاطرنشان کرد: معمولاً از ساعت پنج صبح کار را آغاز می‌کنم، تا حدود یک ظهر پای دار قالی هستم و بعد از استراحت، از ساعت سه تا هشت شب دوباره مشغول بافندگی می‌شوم.

مریم بازافکن، بافنده ۱۴ ساله مرندیزی درباره فعالیت خود گفت: از هفت سالگی پای دار قالی هستم و پس از فوت پدرم، به طور جدی‌تر برای کمک به اقتصاد خانواده در کنار مادرم وارد این کار شدم.

وی افزود: در ایام تعطیلات تابستان، صبح و عصر پای دار قالی می‌آیم و در زمان تحصیل نیز صبح‌ها به مدرسه می‌روم و عصرها در کنار مادرم قالیبافی می‌کنم.

این بافنده نوجوان بیان کرد: تلاش می‌کنم در کنار درس و مدرسه، با یادگیری و انجام کار قالیبافی به خانواده‌ام کمک کنم و این هنر را نیز به دیگران یاد بدهم.

فاطمه صفا مدیرعامل شرکت تعاونی فرش دستباف امید فردای مرندیز در  گفتگو با خبرنگار ما اظهار کرد: حدود ۱۵ سال است که در زمینه تولید فرش دستباف فعالیت می‌کنیم و کارمان را از یک دار قالی در روستا آغاز کردیم و امروز این مجموعه به حدود ۶۰ دار قالی و ۱۵۰ بافنده فعال در روستا رسیده است.

وی افزود: در کنار بافندگان، حدود پنج نیروی ثابت در شرکت فعالیت دارند که کارهایی از جمله آماده‌سازی نقشه، رنگرزی و امور تخصصی مربوط به تولید فرش را انجام می‌دهند و تلاش می‌کنیم بهترین و کارشناسی‌شده‌ترین مواد اولیه را در تولیدات خود به کار ببریم.

صفا با اشاره به مشکلات ایجادشده در روند تولید فرش طی ماه‌های اخیر، بیان کرد: در شرایط جنگی با مشکلات زیادی مواجه شدیم؛ از یک سو خودروهای حمل‌ونقل برای جابه‌جایی مواد اولیه تردد نمی‌کردند و از سوی دیگر فعالیت برخی مراکز رنگرزی نیز متوقف شد.

مدیرعامل شرکت تعاونی فرش دستباف امید فردای مرندیز ادامه داد: در شرایط جنگ، کارخانه رنگرزی گلستان نیز به دلیل شرایط موجود امکان فعالیت نداشت؛ بنابراین برای اینکه کار تولید متوقف نشود، دست به کار شدیم و دیگ‌های رنگرزی مجموعه را خودمان فعال کردیم و بخشی از رنگ‌های مورد نیاز را در داخل مجموعه تولید کردیم تا کار روی زمین نماند.

صفا تصریح کرد: با تلاش مجموعه و همکاری بافندگان، شرایط دوباره به حالت عادی بازگشت و امروز الحمدلله همه بافندگان مشغول به کار هستند و در مجموعه تعطیلی نداریم.

وی با بیان اینکه یکی از ظرفیت‌های این مجموعه امکان تولید فرش در ابعاد مختلف است گفت: تولیدات ما از فرش‌های کوچک ۶۰ در ۹۰ سانتی‌متر آغاز می‌شود و تا فرش‌های بزرگ ۴۰ متری ادامه دارد.

صفا افزود: مشتریان می‌توانند ابعاد مورد نیاز خانه خود را اعلام کنند و متناسب با فضای منزل، فرش مورد نظرشان تولید شود؛ چراکه در مجموعه دارهای مختلف از ابعاد کوچک تا دارهای بزرگ وجود دارد و امکان تولید سفارشی را فراهم کرده‌ایم.

مدیرعامل شرکت تعاونی فرش دستباف امید فردای مرندیز خاطرنشان کرد: همین تنوع در ابعاد و امکان تولید سفارشی موجب شده است سفارش‌های خوبی داشته باشیم و بافندگان بیشتری بتوانند مشغول به کار باشند.

صفا درباره بازار فروش محصولات این مجموعه اظهار کرد: طی حدود ۱۵ سال فعالیت، مشکل جدی در فروش محصولات نداشتیم و تقریباً هر سال میزان فروش نسبت به سال قبل بهتر بوده است.

وی ادامه داد: در گذشته شعبه‌ای در تهران داشتیم که فعالیت آن متوقف شد و اکنون شعبه مشهد فعال است و به لطف وجود بارگاه امام رضا(ع) و قرار گرفتن در کنار بازار فرش، شرایط فروش در مشهد بهتر شده و مشتریان برای خرید مراجعه می‌کنند.

صفا با اشاره به افزایش قیمت فرش طی سال‌های اخیر گفت: در سال‌های گذشته فرش را متری حدود یک میلیون تومان می‌فروختیم، اما امروز قیمت برخی تولیدات به متری ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان رسیده و فرش‌های با کیفیت و بافت بهتر نیز تا حدود ۳۰ میلیون تومان به فروش می‌رسند.

مدیرعامل شرکت تعاونی فرش دستباف امید فردای مرندیز با تأکید بر ضرورت توجه به نسل جوان، گفت: یکی از دغدغه‌های ما جذب جوانان به هنر فرش‌بافی است و تلاش می‌کنیم با تبلیغات و فرهنگ‌سازی، نسل جدید را با این هنر آشنا کنیم.

وی افزود: در گذشته مادران از کودکی فرزندان خود را با دار قالی و هنر بافندگی آشنا می‌کردند و همین موضوع باعث می‌شد علاقه به این هنر از کودکی در وجود افراد شکل بگیرد؛ اما امروز بسیاری از کودکان از همان سنین پایین بیشتر با تلفن همراه سرگرم هستند.

صفا خاطرنشان کرد: لازم است در روستاها مشاوره و برنامه‌های فرهنگی بیشتری برای معرفی ظرفیت‌های شغلی و هنری برگزار شود تا جوانان بدانند هنرهایی مانند فرش‌بافی می‌تواند زمینه اشتغال و درآمد را برای آنان فراهم کند.

وی با اشاره به جایگاه فرش دستباف ایرانی در بازارهای مختلف، اظهار کرد: فرش ایرانی از گذشته در جهان شناخته‌شده بوده و همچنان مشتریان خاص خود را دارد و نمونه‌های تولیدشده در کشورهای دیگر نیز نتوانسته‌اند جایگاه و هویت فرش ایرانی را به‌طور کامل به دست آورند.

مدیرعامل شرکت تعاونی فرش دستباف امید فردای مرندیز با اشاره به پیگیری برای ثبت برند فرش این روستا گفت: حدود ۶ سال است که پیگیر دریافت برند فرش مرندیز هستیم و امیدواریم مسئولان در این زمینه حمایت کنند؛ چراکه ثبت برند می‌تواند ارزش و اعتبار فرش مرندیز را افزایش دهد و زمینه معرفی آن در سطح ملی و جهانی را فراهم کند.

وی ادامه داد: فرش مرندیز به دلیل کیفیت مواد اولیه، نوع بافت و ویژگی‌های خاص خود، در میان فعالان این حوزه شناخته‌شده است و امیدواریم با ثبت برند بتوانیم این ظرفیت را بیشتر معرفی کنیم.

انتهای خبر/