به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ نیشابور، شهری که نام آن با تاریخ، فرهنگ، ادب و تمدن ایران گره خورده است، بار دیگر در کانون توجهات ملی و منطقهای قرار گرفته است. این شهر که از کهنترین مراکز زیست انسانی در فلات ایران به شمار میرود، امروز به عنوان نامزد جمهوری اسلامی ایران برای کسب عنوان «پایتخت گردشگری و فرهنگی کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو)» معرفی شده؛ عنوانی که میتواند جایگاه تاریخی و فرهنگی این شهر را بیش از پیش در سطح بینالمللی برجسته کند.
پیشینه چند هزار ساله، حضور مستمر در مهمترین ادوار تاریخی ایران، پرورش اندیشمندان و هنرمندان بزرگ و برخورداری از ظرفیتهای کمنظیر گردشگری، نیشابور را به یکی از مهمترین کانونهای تمدنی ایران و جهان اسلام تبدیل کرده است. کارشناسان، پژوهشگران و مسئولان محلی معتقدند انتخاب این شهر برای رقابت در کسب عنوان پایتخت گردشگری اکو، نه تنها یک فرصت، بلکه بازتابی از جایگاه واقعی نیشابور در تاریخ و فرهنگ منطقه است.
نیشابور؛ شهری با قدمت هفت هزار ساله
احمدرضا سالم، پژوهشگر و نیشابورشناس، با اشاره به یافتههای باستانشناسی دو دهه اخیر، قدمت نیشابور را دستکم هفت هزار سال عنوان میکند. به گفته وی، شواهد و دادههای علمی نشان میدهد که سکونت در این منطقه به حدود پنج هزار سال پیش از میلاد بازمیگردد؛ موضوعی که نیشابور را در زمره کهنترین مراکز تمدنی ایران قرار میدهد.
وی معتقد است شهری که بر اساس دادههای موجود هفت هزار سال سابقه زیست انسانی دارد، بیتردید در طول تاریخ نقشی تأثیرگذار و تعیینکننده ایفا کرده است. نیشابور در تمامی دورههای تاریخی از دوران باستان تا عصر اسلامی حضوری پررنگ داشته و همواره یکی از مراکز مهم سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران بوده است.
از شاپور ساسانی تا شکوه دوران سلجوقی
بر اساس اظهارات این پژوهشگر، در دوره ساسانیان شهر جدیدی در منطقه نیشابور بنیان گذاشته شد که نام امروزی نیشابور نیز از همان شهر گرفته شده است. این شهر در دوران اسلامی بهویژه در عصر سلجوقیان به اوج شکوفایی خود رسید.
نیشابور در سدههای میانی اسلامی یکی از بزرگترین مراکز علمی جهان اسلام به شمار میرفت و بسیاری از دانشمندان، ادیبان، محدثان، هنرمندان و متفکران در آن رفتوآمد داشتند. به اعتقاد برخی مورخان، نیشابور در آن دوران در کنار معدود شهرهای بزرگ جهان اسلام قرار داشت و از لحاظ علمی و فرهنگی جایگاهی همتراز مراکز مهم تمدنی زمان خود پیدا کرده بود.
همچنین در اوایل قرن سوم هجری، نیشابور برای مدتی به عنوان مرکز حکومت و نخستین پایتخت ایران پس از اسلام شناخته شد؛ موضوعی که اهمیت سیاسی این شهر را در تاریخ ایران دوچندان میکند.
مرکز دانش، فرهنگ و هنر جهان اسلام
یکی از جلوههای شکوه علمی نیشابور در دوران سلجوقی، تأسیس نظامیه نیشابور بود؛ مرکزی علمی که همزمان و همسطح با نظامیههای مشهور بغداد و اصفهان فعالیت میکرد و نقش مهمی در تولید علم و تربیت دانشمندان ایفا نمود.
در کنار جایگاه علمی، نیشابور در عرصه هنر نیز از شهرتی جهانی برخوردار بود. آثار سفالگری، فلزکاری و شیشهگری این شهر از جمله ارزشمندترین تولیدات هنری جهان اسلام به شمار میروند و امروزه بسیاری از آنها در موزههای معتبر جهان نگهداری میشوند.
کارشناسان معتقدند برخی از این آثار به حدی از ظرافت، خلاقیت و زیبایی برخوردارند که میتوان آنها را در زمره شاهکارهای هنری تاریخ بشر طبقهبندی کرد.
خیام و عطار؛ هویت جهانی نیشابور
نام نیشابور بیش از هر چیز با دو چهره بزرگ تاریخ و ادبیات ایران، حکیم عمر خیام و شیخ فریدالدین عطار نیشابوری، پیوند خورده است.
خیام، دانشمند، ریاضیدان، فیلسوف و شاعر برجسته ایرانی و عطار، شاعر و عارف بزرگ قرن ششم هجری، از مهمترین سرمایههای فرهنگی این شهر محسوب میشوند. به باور پژوهشگران، کمتر کسی در ایران و جهان نام نیشابور را بدون یادآوری خیام و عطار میشناسد و در مقابل، نام این دو شخصیت نیز همواره یادآور نیشابور است.
نیشابور؛ گنجینهای از میراث تاریخی ایران
حسن گیاهی، رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیشابور، معتقد است این شهر به واسطه برخورداری از جاذبههای متنوع تاریخی، فرهنگی، مذهبی، طبیعی، روستایی و ادبی، یکی از مهمترین مقاصد گردشگری ایران محسوب میشود.
وی با اشاره به کشفیات باستانشناسی نیشابور میگوید بسیاری از اشیای ارزشمند تاریخی کشفشده از این شهر در موزههای معتبر جهان از جمله موزه متروپولیتن آمریکا، موزههای ژاپن، موزههای لندن و سایر مراکز فرهنگی بینالمللی نگهداری میشوند.
به گفته وی، قرار گرفتن نیشابور در مسیر تاریخی جاده ابریشم، شرایط اقلیمی مناسب، سابقه طولانی تمدنی و برخورداری از صنایع دستی متنوع، ظرفیتهای کمنظیری برای توسعه گردشگری در این منطقه ایجاد کرده است.
فیروزه نیشابور؛ نگین درخشان صنایع دستی ایران
یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی و گردشگری نیشابور، معدن و سنگ فیروزه آن است که شهرتی جهانی دارد. فیروزه نیشابور قرنهاست به عنوان یکی از مرغوبترین و ارزشمندترین سنگهای زینتی جهان شناخته میشود و همچنان در کارگاههای صنایع دستی این شهرستان جایگاهی ویژه دارد.
نامزدی نیشابور برای پایتخت گردشگری اکو
رئیس اداره میراث فرهنگی نیشابور تأکید میکند که این شهر از سوی وزارت میراث فرهنگی به عنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران برای رقابت در کسب عنوان «پایتخت گردشگری کشورهای عضو اکو» معرفی شده است.
وی این انتخاب را افتخاری بزرگ برای نیشابور و ایران میداند و معتقد است کسب این عنوان میتواند نقش مهمی در برندینگ گردشگری، معرفی ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی و جذب گردشگران خارجی ایفا کند.
به گفته او، برنامهریزیهای لازم از هماکنون آغاز شده و تمامی دستگاههای اجرایی شهرستان، استان و کشور برای دفاع از شایستگیهای نیشابور و آمادهسازی زیرساختهای مورد نیاز همکاری خواهند کرد.
بیش از ۱۰۰ اثر تاریخی ثبتشده
نیشابور در حال حاضر دارای نزدیک به یکصد اثر ثبتشده ملی است که از مهمترین آنها میتوان به آرامگاه حکیم عمر خیام، آرامگاه شیخ عطار نیشابوری، گنبد شادیاخ، بازار تاریخی، خانههای تاریخی، آبانبارهای قدیمی، کاروانسرای شاهعباسی و عرصه پنج هزار هکتاری شهر کهن نیشابور اشاره کرد.
در سالهای اخیر عملیات مرمت و احیای شماری از این بناها از جمله مجموعه تاریخی شادیاخ انجام شده و بر جذابیتهای گردشگری منطقه افزوده است.
زیرساختهای گردشگری؛ آمادگی برای میزبانی
به گفته مسئولان، نیشابور از نظر زیرساختهای گردشگری نسبت به بسیاری از شهرهای همتراز خود در وضعیت مطلوبی قرار دارد. وجود هتلهای چندستاره، دهها اقامتگاه بومگردی، دفاتر خدمات مسافرتی، راهنمایان گردشگری و سایر امکانات خدماتی، شرایط مناسبی برای پذیرایی از گردشگران داخلی و خارجی فراهم کرده است.
علاوه بر این، جاذبههای جدیدی همچون مسجد چوبی نیز توانستهاند در سالهای اخیر گردشگران فراوانی را به خود جذب کنند.
سالانه میلیونها گردشگر در نیشابور
بر اساس آمارهای ارائهشده، سالانه بیش از پنج میلیون نفر از جاذبههای مختلف نیشابور بازدید میکنند. تنها مجموعههای آرامگاه خیام، آرامگاه عطار و سایر بناهای شاخص فرهنگی این شهر سالانه بیش از یک میلیون بازدیدکننده دارند.
همچنین گردشگری ادبی، که بر پایه شهرت جهانی خیام و عطار شکل گرفته، یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی نیشابور در مسیر کسب عنوان پایتخت گردشگری اکو به شمار میرود.
رویدادی برای معرفی تمدن نیشابور به جهان
مهدی دونده، معاون استاندار و فرماندار نیشابور، انتخاب این شهر به عنوان نامزد ایران در رقابت پایتخت گردشگری و فرهنگی اکو را حاصل جایگاه کمنظیر تاریخی و تمدنی آن میداند.
وی با اشاره به پیشینه فرهنگی نیشابور، دیار خیام، عطار، کمالالملک و تمدن کهن خراسان، تأکید میکند که این رویداد میتواند نقش مهمی در توسعه روابط فرهنگی و بینالمللی، رونق گردشگری و معرفی هرچه بیشتر ظرفیتهای تاریخی و تمدنی این شهر ایفا کند.
فرماندار نیشابور همچنین بر ضرورت احیای بافت تاریخی شهر، مرمت بناهای ارزشمند، توسعه زیرساختهای گردشگری و معرفی چهره واقعی تمدن نیشابور در عرصه جهانی تأکید کرده و ابراز امیدواری میکند با همکاری مردم و مسئولان، این شهر بتواند عنوان پایتخت گردشگری و فرهنگی کشورهای عضو اکو را به دست آورد.
جمعبندی
نیشابور نه فقط یک شهر تاریخی، بلکه بخشی از حافظه تمدنی ایران و جهان اسلام است؛ شهری که هفت هزار سال تاریخ، دهها اثر ارزشمند، صدها چهره علمی و فرهنگی و میلیونها گردشگر را در دل خود جای داده است. امروز معرفی نیشابور به عنوان نامزد ایران برای کسب عنوان پایتخت گردشگری اکو، فرصتی است تا این میراث گرانبها بیش از گذشته در سطح منطقه و جهان شناخته شود و جایگاه شایسته خود را در نقشه گردشگری و فرهنگی بینالمللی بازیابد.
انتهای خبر/.
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!