به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ حجت‌الاسلام جواد طاهری ظهر امروز در نشست شورای فرهنگ عمومی شهرستان کاشمر که به منظور تجلیل از خبرنگاران در دفتر امام جمعه شهرستان برگزار شد، با بیان اینکه رسانه یکی از عناصر مهم شکل‌دهنده فرهنگ و تمدن جامعه است، اظهار داشت: رسانه همانند هوایی است که انسان تنفس می‌کند و همان‌گونه که هوای آلوده سلامت انسان را تهدید می‌کند، رسانه آلوده نیز می‌تواند جامعه را بیمار کند.

وی با تأکید بر اینکه رسانه سالم و بانشاط می‌تواند به شادابی جامعه کمک کند، خاطرنشان کرد: صاحبان رسانه و فعالان این عرصه در حقیقت متولیان هوای تنفسی رسانه‌ای جامعه هستند و از این منظر، مسئولیت آنها صرفاً انتقال خبر نیست، بلکه در شکل‌دهی به افکار عمومی، فرهنگ عمومی و حتی مسیر حرکت جامعه نقش دارند.

امام جمعه کاشمر با اشاره به اهمیت جایگاه رسانه در منظومه تمدنی، تصریح کرد: رسانه می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری تمدنی پرطراوت باشد و اگر فعالیت رسانه‌ای بر پایه اخلاق، صداقت، قانون و مصالح عمومی شکل گیرد، آثار آن فراتر از انتشار یک خبر خواهد بود و به تقویت سرمایه اجتماعی منجر می‌شود.

هفت توصیه اخلاقی برای فعالیت رسانه‌ای

طاهری با بیان اینکه در بیانات رهبر شهید، نکات مهمی درباره اخلاق رسانه‌ای مطرح شده است، اذعان کرد: نخستین توصیه، پرهیز از عادت‌های غلط رسانه‌ای از جمله ترویج سوءظن، متهم‌سازی و اشاعه گناه است؛ رسانه نباید با برجسته‌کردن عیب‌ها و ضعف‌ها، فضای بدبینی و بی‌اعتمادی را در جامعه گسترش دهد.

وی افزود: اگر رسانه‌ای به بیان یک ضعف یا آسیب می‌پردازد، باید در کنار آن نقطه قوت و راهکار نیز مطرح شود؛ زیرا هدف از فعالیت رسانه‌ای باید اصلاح و آگاهی‌بخشی باشد، نه تخریب افراد، نهادها و جامعه.

امام جمعه کاشمر دومین توصیه را پرهیز از انتشار سخنان غفلت‌زای دشمن عنوان کرد و گفت: دشمن ممکن است مسئله‌ای را برجسته کند تا جامعه از مسائل اصلی غافل شود یا مردم را درگیر نقاط ضعف کند تا نقاط قوت خود را نبینند؛ بنابراین رسانه باید هوشیار باشد و در زمین طراحی‌شده از سوی دشمن بازی نکند.

وی با اشاره به مفهوم هوشیاری در برابر دشمن، بیان کرد: بخشی از مواجهه با دشمن به بیداری و آگاهی مربوط است و رسانه نیز باید به جای ایجاد غفلت، زمینه افزایش بصیرت عمومی را فراهم کند؛ زیرا در شرایطی که دشمن بیدار است، غفلت رسانه‌ای می‌تواند آسیب‌های جدی به جامعه وارد کند.

طاهری سومین توصیه را پرهیز از شایعه‌سازی و شایعه‌پراکنی دانست و عنوان کرد: گاهی رسانه‌ای برای جذب مخاطب، افزایش فروش یا بیشتر دیده‌شدن، به سراغ مطالب جنجالی و شایعات می‌رود، در حالی که این رویکرد در بلندمدت اعتماد مخاطب را از بین می‌برد.

وی با تأکید بر اینکه برای مطالبه‌گری و نقد مسئولان، مسائل قانونی و واقعی فراوانی وجود دارد، تشریح کرد: خبرنگار می‌تواند درباره اجرای قانون، عملکرد دستگاه‌ها، مشکلات شهری و مسائل واقعی مردم مطالبه‌گری کند و اطلاعاتی در اختیار مخاطب قرار دهد که آگاهی او را افزایش دهد؛ بنابراین ضرورتی ندارد برای جذب مخاطب به موضوعات حساس و شایعات بی‌اساس متوسل شویم.

نقد رسانه‌ای باید اصلاح‌گر و مستند باشد

امام جمعه کاشمر چهارمین توصیه را پرهیز از سیاه‌نمایی به نام شفافیت دانست و تأکید کرد: هر جا ظلم یا تخلفی رخ داده است باید آن را مطرح کرد، اما رسانه نباید با عنوان شفاف‌سازی، به سیاه‌نمایی کمک کند؛ چراکه گاهی برجسته‌سازی یک ضعف بدون توجه به واقعیت‌های دیگر، تصویری ناقص و غیرواقعی از جامعه ارائه می‌دهد.

وی پنجمین توصیه را پایبندی به قانون و اخلاق اسلامی در هر شرایطی عنوان کرد و افزود: فعالیت رسانه‌ای زمانی سالم است که مستند، قانونی و اخلاقی باشد. خبرنگار باید پیش از انتشار مطلب از خود بپرسد آیا آنچه بیان می‌کند در برابر دادگاه، قانون و وجدان قابل دفاع است یا خیر.

طاهری خاطرنشان کرد: حتی سخن درست نیز اگر بدون رعایت اخلاق، با تندی، تحقیر یا تخریب بیان شود، ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد؛ بنابراین در نقد و مطالبه‌گری باید علاوه بر درستی محتوا، شیوه بیان نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به ششمین توصیه اخلاقی در حوزه رسانه، تصریح کرد: باید از تهمت‌زدن و انتشار اتهام پیش از اثبات جرم پرهیز کرد و آبروی مؤمن را مورد توجه قرار داد. حتی در مواردی که فردی دارای ضعف یا خطایی است، نباید همه شخصیت و عملکرد او تحت تأثیر همان یک نقطه ضعف قرار گیرد.

امام جمعه کاشمر افزود: اگر فردی در کنار یک نقطه ضعف، نقاط قوت متعددی دارد، رسانه نباید تنها همان نقطه ضعف را برجسته کند؛ چراکه از بین رفتن آبروی افراد می‌تواند آنها را از عناصر مؤثر جامعه به مهره‌هایی آسیب‌زا تبدیل کند.

طاهری هفتمین توصیه را پرهیز از عیب‌جویی بی‌منطق دانست و اظهار کرد: انتقاد باید سازنده و مبتنی بر منطق باشد و نباید به بهانه نقد، اصلاح یا مطالبه‌گری، اعتماد عمومی را تضعیف، اختلافات را بزرگ‌نمایی یا ظرفیت سعه‌صدر جامعه را کاهش دهد.

رسانه می‌تواند به تقویت وحدت کمک کند

وی با اشاره به نقش رسانه‌های کاشمر در پوشش تجمعات مردمی اخیر، بیان کرد: رسانه‌های شهرستان در انعکاس اجتماعات شبانه مردم تلاش کردند اصل حضور مردم و شکوه این اجتماعات را به تصویر بکشند و به جای پرداختن به حواشی، بر وحدت مردم تمرکز کردند.

امام جمعه کاشمر خاطرنشان کرد: در آن اجتماعات، مردم با گرایش‌ها و مسئولیت‌های مختلف در کنار یکدیگر حضور داشتند و هدف مشترک آنها دفاع از کشور بود. رسانه زمانی می‌تواند وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد که نقاط مشترک جامعه را برجسته کند و اجازه ندهد حواشی، اصل وحدت و انسجام مردم را تحت‌الشعاع قرار دهد.

وی افزود: ممکن است برخی افراد از روی جهالت، منفعت شخصی یا گرایش‌های جناحی واکنش‌هایی نشان دهند، اما رسانه باید از میان این حواشی، اصل و حقیقت ماجرا را تشخیص دهد و آن را به مخاطب منتقل کند.

اختلاف‌نظر باید مدیریت شود نه اینکه حذف شود

طاهری با تأکید بر ضرورت حفظ وحدت در جامعه، عنوان کرد: وجود اختلاف نظر، تفاوت سلیقه و گرایش‌های سیاسی در جامعه امری طبیعی است و قرار نیست این تفاوت‌ها حذف شوند؛ بلکه باید آنها را مدیریت کرد تا به پیشرفت کشور آسیب نزنند.

وی تصریح کرد: نباید اختلاف دو سلیقه یا دو جریان سیاسی به معنای تقابل دو گروه با نظام معرفی شود. ممکن است هر دو جریان در چارچوب نظام و زیر چتر ولایت فعالیت کنند و اختلاف آنها تنها در روش‌ها و دیدگاه‌ها باشد.

امام جمعه کاشمر با اشاره به پیامدهای دوقطبی‌سازی، اظهار کرد: رسانه نباید به گونه‌ای عمل کند که یک جریان را همسو با دشمن و جریان دیگر را در نقطه مقابل آن قرار دهد. چنین رویکردی نه‌تنها به حل مسائل کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند زمینه سوءاستفاده دشمن و کاهش انسجام اجتماعی را فراهم کند.

وی بیان کرد: نقاط مشترک جامعه باید به صورت مشترک مورد توجه قرار گیرد و درباره نقاط اختلاف نیز باید به گونه‌ای سخن گفته شود که موجب تخریب، نفرت و تقابل نشود. جامعه برای حرکت به سوی پیشرفت، به فضای رسانه‌ای سالم و هوای پاک فکری نیاز دارد.

رسانه باید در خدمت فرهنگ‌سازی قرار گیرد

طاهری با اشاره به نقش رسانه در فرهنگ‌سازی، تشریح کرد: تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که فرهنگ و رسانه می‌توانند در حل مسائل اجتماعی به کار گرفته شوند. حتی در کشورهایی که ساختار رسمی مشابه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود ندارد، از ظرفیت هنر و رسانه برای مواجهه با مسائل اجتماعی استفاده می‌شود.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از تولیدات سینمایی در آمریکا برای مقابله با افزایش طلاق، افزود: در برخی موارد از هنرمندان خواسته شده است با تولید آثار هنری، پیامدهای تصمیم‌های اجتماعی را برای مردم به تصویر بکشند؛ رسانه و هنر می‌توانند به مخاطب نشان دهند که انتخاب یک راه‌حل ظاهراً ساده، لزوماً به پایان مشکلات منجر نمی‌شود.

امام جمعه کاشمر ادامه داد: در مسائل اجتماعی و اختلافات موجود در شهرستان نیز رسانه می‌تواند به جای تشدید اختلاف، راهکار ارائه کند و زمینه گفت‌وگو را فراهم آورد. اختلاف سیاسی یا اجتماعی نباید به ابزاری برای درگیری تبدیل شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ای برای تبادل نظر، تجربه و ارائه راهکارهای متناسب با شرایط باشد.

وی با تأکید بر اینکه حفظ وحدت منفعت مشترک همه مردم است، خاطرنشان کرد: هیچ اختلاف و تفاوت سلیقه‌ای نباید بهانه‌ای برای خدشه‌دار کردن وحدت جامعه و ایجاد فرصت برای دشمن باشد. رسانه می‌تواند با مدیریت صحیح تفاوت‌ها، زمینه افزایش همدلی و انسجام عمومی را فراهم کند.

طاهری در پایان با قدردانی از تلاش خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای شهرستان کاشمر، اظهار کرد: اصحاب رسانه از ظرفیت‌های مهم فرهنگ‌سازی در جامعه هستند و باید با رعایت اخلاق حرفه‌ای، قانون، مستندگویی و توجه به مصالح عمومی، برای ایجاد فضای سالم و تقویت همدلی اجتماعی تلاش کنند.

انتهای خبر/