غلامرضا خواجی، در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس» اظهار کرد: حضور نظامی آمریکا در عراق از ابتدا با موازین حقوق بین‌الملل سازگار نبود و پس از سرنگونی و محاکمه صدام، نیروهای آمریکایی باید خاک عراق را ترک می‌کردند، اما این کشور ۲۶ سال به حضور نظامی خود در عراق ادامه داد.

وی افزود: هدف آمریکا از تداوم حضور نظامی در عراق تنها مبارزه با تروریسم نبود، بلکه آمریکایی‌ها به دنبال تثبیت نفوذ خود در عراق، کنترل نیروهای مقاومت و ایجاد زمینه برای فشار بر جمهوری اسلامی ایران بودند.

خواجی ادامه داد: آمریکایی‌ها حتی برنامه‌هایی برای استفاده از ظرفیت‌های نظامی مستقر در عراق علیه ایران داشتند و در اربیل و مناطق مختلف منطقه نیرو مستقر کردند، اما این برنامه‌ها به دلیل توانمندی و اقتدار جمهوری اسلامی ایران به نتیجه نرسید.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد بیان کرد: آمریکایی‌ها زمانی که هزینه‌های حضور نظامی خود در عراق را محاسبه کردند، با واقعیتی مواجه شدند که ادامه این حضور برای آنها هزینه‌زا شده است. از یک سو مردم و جریان‌های مختلف عراقی با حضور آمریکا مخالفت کردند و از سوی دیگر دولت عراق نیز برای پایان این حضور تحت فشار افکار عمومی و نیروهای سیاسی قرار گرفت.

وی تصریح کرد: آمریکایی‌ها در عراق با مقاومت مردم و نیروهای عراقی روبه‌رو شدند و نتوانستند به هدف اصلی خود یعنی تسلط کامل بر عراق دست پیدا کنند. بنابراین حضور نظامی آمریکا به جای آنکه برای این کشور دستاورد راهبردی داشته باشد، هزینه‌های سنگین مالی و جانی به همراه داشت.

خواجی با اشاره به تأثیر قدرت ایران بر معادلات منطقه‌ای خاطرنشان کرد: یکی از عوامل مهم خروج آمریکا از عراق، اقتدار جمهوری اسلامی ایران بود. آمریکا در سال‌های حضور خود در عراق تلاش کرد از این کشور به‌عنوان پایگاهی برای فشار بر ایران استفاده کند، اما توانستیم نشان دهیم که اگر آمریکا بخواهد از عراق اقدامی علیه ایران انجام دهد، با واکنش و هزینه سنگینی مواجه خواهد شد.

وی افزود: آمریکا نیروی قابل توجهی در منطقه مستقر کرده بود و برای استفاده از نیروهای مختلف علیه ایران برنامه داشت، اما در نهایت توان اجرای یک اقدام نظامی مؤثر علیه ایران را پیدا نکرد. همین مسئله نشان می‌دهد که توان بازدارندگی ایران در محاسبات آمریکا تأثیرگذار بوده است.

عضو هیئت علمی گروه حقوق بین‌الملل دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: آمریکایی‌ها برای حضور در عراق هزینه‌های بسیار زیادی پرداخت کردند و در این مدت تلفات انسانی و خسارت‌های مالی سنگینی نیز متحمل شدند. در مقابل، عراق نیز هزینه‌های بسیار گسترده‌ای پرداخت کرد و زیرساخت‌های این کشور در جریان جنگ و حضور نظامی آمریکا آسیب جدی دید.

خواجی درباره خسارت‌های واردشده به مردم عراق گفت: مردم عراق از نظر حقوقی می‌توانند خسارت‌های ناشی از جنگ و حضور نظامی آمریکا را پیگیری کنند. در طول این سال‌ها شمار زیادی از مردم عراق کشته شدند، زیرساخت‌های کشور آسیب دید و مواردی مانند استفاده از برخی سلاح‌های ممنوعه و جنایت‌های رخ‌داده در زندان ابوغریب نیز باید در بررسی ابعاد این خسارت‌ها مورد توجه قرار گیرد.

وی اظهار داشت: خسارت‌های واردشده به عراق باید به صورت دقیق توسط کارشناسان بررسی و ابعاد مالی، انسانی و زیرساختی آن محاسبه شود تا دولت و مردم عراق بتوانند مطالبات خود را از مجامع بین‌المللی پیگیری کنند.

خواجی با تأکید بر اینکه خروج نظامی آمریکا به معنای پایان کامل نفوذ این کشور در عراق نیست، گفت: آمریکا همچنان در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و سیاسی عراق نفوذ دارد و مسئله نفت و ساختارهای مالی عراق از جمله ابزارهای نفوذ این کشور محسوب می‌شود؛ بنابراین خروج نظامی را نباید به معنای پایان کامل حضور و نفوذ آمریکا دانست.

وی درباره ادعای آمریکا مبنی بر پایان مأموریت به دلیل شکست داعش نیز بیان کرد: اینکه آمریکایی‌ها می‌گویند مأموریت آنها با شکست داعش پایان یافته، تمام واقعیت نیست. داعش همچنان در برخی مناطق عراق فعال است و باید با بقایای این گروه مقابله شود. نمی‌توان حضور و فعالیت داعش را به طور کامل پایان‌یافته تلقی کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تأکید کرد: اگر آمریکا واقعاً از عراق خارج شده باشد، گام بعدی باید کاهش نفوذ این کشور در ساختارهای امنیتی و اقتصادی عراق باشد تا مردم و دولت عراق بتوانند درباره آینده کشور خود تصمیم بگیرند.

خواجی در پایان خاطرنشان کرد: خروج آمریکا از عراق را می‌توان در چارچوب تغییر توازن قدرت در منطقه بررسی کرد. آمریکایی‌ها نتوانستند اهدافی را که برای حضور نظامی خود در عراق دنبال می‌کردند محقق کنند و در نهایت هزینه‌های سنگین این حضور، مخالفت مردم و دولت عراق و مهم‌تر از همه توان و اقتدار جمهوری اسلامی ایران، محاسبات آنها را تغییر داد.