پزشک احمدی؛ چهره‌ای تاریک در دستگاه سرکوب رضاشاه

به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ نام «پزشک احمدی» در تاریخ معاصر ایران با یکی از سیاه‌ترین فصل‌های حکومت رضاشاه گره خورده است؛ پزشکی که به‌جای درمان، به ابزاری برای حذف فیزیکی مخالفان سیاسی در زندان‌های دوره پهلوی اول تبدیل شد و نماد روش‌های پنهان و خشن سرکوب در آن دوران به شمار می‌رود.
۱. پزشک احمدی که بود؟
احمد احمدی، معروف به پزشک احمدی، پزشک زندان و از عوامل مورد اعتماد دستگاه امنیتی و شهربانی دوران رضاشاه بود. او در دهه ۱۳۱۰ شمسی، به‌ویژه در زندان قصر و بازداشتگاه‌های سیاسی، نقش فعالی داشت.
بر اساس اسناد تاریخی و شهادت‌های موجود، وظیفه او صرفاً معاینه زندانیان نبود، بلکه در مواردی مأمور اجرای «حذف بی‌سر و صدا»ی مخالفان سیاسی تلقی می‌شد؛ حذفی که اغلب با تزریق مواد سمی یا ایجاد مرگ‌های ظاهراً طبیعی انجام می‌گرفت.
۲. چه کسانی قربانی اقدامات پزشک احمدی شدند؟
پزشک احمدی با مرگ برخی از برجسته‌ترین چهره‌های سیاسی و فکری مخالف رضاشاه پیوند خورده است. از جمله مشهورترین قربانیان منتسب به او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
میرزا عبدالحسین تیمورتاش
وزیر دربار رضاشاه و یکی از قدرتمندترین رجال سیاسی آن دوره که پس از مغضوب شدن، در زندان جان باخت. بسیاری از منابع، مرگ او را ناشی از دخالت مستقیم پزشک احمدی می‌دانند.
سردار اسعد بختیاری
از رهبران مشروطه و چهره بانفوذ ایل بختیاری که در زندان درگذشت؛ مرگی که به‌طور گسترده «مشکوک» تلقی شد.
فرخی یزدی
شاعر، روزنامه‌نگار و نماینده مجلس، و از صریح‌ترین منتقدان استبداد رضاشاهی. روایت مشهور، قتل او با تزریق هوا یا سم توسط پزشک احمدی در زندان است؛ روایتی که به نمادی از خفقان فرهنگی آن دوره بدل شد.
این اسامی تنها نمونه‌هایی از فهرست قربانیانی هستند که نام پزشک احمدی در پرونده مرگ آنان مطرح شده است.
۳. این شیوه حذف چه چیزی را درباره حکومت رضاشاه نشان می‌دهد؟

استفاده از پزشک برای قتل زندانیان سیاسی، نشانه چند ویژگی مهم در ساختار حکومت رضاشاه بود:
استبداد متمرکز و امنیت‌محور
حکومت رضاشاه تحمل کمترین مخالفت سازمان‌یافته یا حتی انتقاد علنی را نداشت و حذف فیزیکی را به‌عنوان یکی از ابزارهای کنترل به کار می‌گرفت.
پنهان‌کاری و حذف بی‌سر و صدا
مرگ‌های طراحی‌شده در زندان، به‌جای اعدام‌های علنی، نشان می‌دهد که حکومت تلاش داشت هزینه سیاسی سرکوب را کاهش داده و از ایجاد موج اجتماعی جلوگیری کند.
ابزاری شدن نهادهای حرفه‌ای
به‌کارگیری یک پزشک برای قتل، نمادی از فروپاشی اخلاق حرفه‌ای تحت فشار قدرت سیاسی و تبدیل نهادهای درمانی و اداری به ابزار سرکوب است.
جمع‌بندی
پزشک احمدی تنها یک فرد نبود؛ او نماینده سازوکاری بود که در آن، قدرت مطلقه برای حذف مخالفان از هر وسیله‌ای استفاده می‌کرد. بازخوانی نقش او در تاریخ، نه صرفاً برای یادآوری یک چهره منفور، بلکه برای فهم سازوکارهای استبداد و اهمیت شفافیت، قانون‌گرایی و استقلال نهادها در هر نظام سیاسی ضروری است.