به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»، به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ پس از آنکه دولت طالبان در افغانستان به آبگیری سد پاشدان در نقطه مشترک هریرود اقدام کرد، واکنشهای بسیاری از سوی مقامات کشورمان نسبت به این اقدام صورت گرفت.
\r\nساکنان حوضه آبریز هریرود در هر دو کشور ایران و افغانستان طی سالیان سال، از جریان طبیعی این رودخانه فرامرزی بهرهمند شدهاند و حقوق عرفی و تاریخی برای هر دو طرف ایجاد شده بود با این حال اما اقدام یکجانبه طرف افغانی نسبت به بهرهبرداری یکجانبه از رودخانه هریرود نهتنها تأمین آب شرب و بهداشت چند میلیون نفر را متأثر کرده، بلکه موجب خواهد شد که محیط زیست پایین دست هیرود متحمل آسیبهای گسترده محیط زیستی شود.
\r\nایران بارها در چارچوب مذاکرات دیپلماتیک اعتراض رسمی خود نسبت به اثرات منفی فرامرزی ناشی از اقدامات سدسازی یکجانبه طرف افغان در حوضه هریرود را اعلام کرده است و از این طریق خواستار همکاری مشترک برای ارزیابی و کاهش این اثرات و انتخاب توسعه پایدار به جای توسعه مخرب بوده اما این رایزنیهای دیپلماتیک در میدان عمل نتیجهبخش نبوده است.
\r\nساخت سد پاشدان توسط افغانستان روی یکی از سرشاخههای هریرود، مشکلات متعددی را برای تأمین آب شرب مردم در محدوده خراسان رضوی ایجاد میکند.
\r\nبراساس قوانین بینالملل بهرهبرداری از آبهای مرزی مشترک باید با در نظر گرفتن منافع طرفین صورت گیرد از این رو بهرهبرداری یکجانبه افغانستان از هیرود به عنوان یکی از موارد نقض قوانین بینالمللی در حوزه آب به شمار میرود.
\r\nدر قراردادهای مختلف، افغانستان متعهد به تأمین حقآبه ایران از هیرمند شده، اما در عمل اجرای این تعهدات با مشکلات جدی روبهرو بوده است. از نظر تاریخی، این تنشها را میتوان به دو عامل اصلی نسبت داد: ساختارهای دولتی ناپایدار در افغانستان و کاهش بارشها در منطقه. دولت مرکزی افغانستان بهطور مداوم با چالشهای داخلی و خارجی مواجه بوده که توانایی این کشور را در مدیریت منابع مشترک آبی کاهش داده است. از سوی دیگر، کاهش بارشها و بروز خشکسالیهای مکرر در منطقه سیستان و بلوچستان ایران نیز به شدت این تنشها افزوده است.
\r\nپیوندهای دیرینه هویتی و انتظار احترام به منافع متقابل
\r\nاین در حالی است که به نظر میرسد پیوندهای دیرپای هویتی، فرهنگی، نژادی، مذهبی و تمدنی دو ملت ایران و افغانستان و حضور نزدیک به پنج دههای میلیونها تبعه افغانستان در ایران، حفظ و تعمیق مناسبات دو کشور در زمینههای مختلف را مستلزم احترام به منافع متقابل و پرهیز از اقدامات یکجانبه آسیبزا میطلبد.
\r\nآنچه اهمیت دارد موافقتنامههای دوجانبه، است که اصول قابل اعمال حقوق بینالملل معاهداتی و عرفی و حقوق طبیعی مردمان پاییندست رودخانههای مشترک، و نیز اصل حسن همجواری در بهرهبرداری منصفانه دو ملت از منابع آبی حاصل از رودخانههایی که در طی قرون و اعصار متمادی به اقتضای جغرافیای طبیعی منطقه، از افغانستان به سمت ایران سرازیر بودهاند را شامل میشود.
\r\nاسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشورمان در این باره با اشاره به اینکه از افغانستان انتظار میرود در استمرار جریان آب از رودخانههای مرزی که از سمت افغانستان به ایران جریان دارد، همکاری کرده و موانع ایجاد شده را مرتفع نمایند، گفت: جمهوری اسلامی ایران بارها به طرق مقتضی بهویژه از مجاری دیپلماتیک رسمی و سازوکارهای کارکردی(فنی)، به طرفهای افغان تأکید کرده است که بهرهبرداری از منابع و حوضههای آبی نمیتواند بدون رعایت حقوق ایران وفق معاهدههای دوجانبه یا اصول و قواعد عرفی قابل اعمال و نیز اصل مهم حسن همجواری و همچنین ملاحظات زیستمحیطی صورت گیرد.
\r\nضرورت حل مسئله آبهای مشترک بدون رویکردهای سیاسی
\r\nرویکردهای سیاسی کشورهای مختلف ممکن است در منافع مختلف کشورها اثرگذار باشد از این رو به نظر میرسد آنچه در بیش از هر چیز برای حل بحران بهرهبرداری از آب مشترک مرزی ایران و افغانستان اهمیت دارد حل مناقشات آبی بدون در نظر گرفتن مناسبات سیاسی است.
\r\nتشکیل کارگروههای تخصصی برای بررسی راهکار بهرهمندی طرفها میتواند از بروز بحرانهای زیستی و محیطی برای کشورهای همسایه جلوگیری کند.
\r\nراهبردی که در دولت سیزدهم با بهرهگیری از دیپلماسی موفق منطقهای توانست دست کم بخشی از حقآبه هیرمند را تأمین کرده و مشکل کمآبی در سیستان و بلوچستان را کاهش دهد.
\r\nدر حقیقت ایران باید با یک معادله برد برد یعنی منافع مشترک با افغانستان ایجاد کند تا از این طریق مانع از گسترش بحران آبی در منطقه شرق کشور شود.
\r\nانتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!