حجت‌الاسلام هاشم جبله در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه تحلیلی خبری «صبح توس»، اظهار کرد: پس از واقعه کربلا و ضربه‌ای که بر پیکره جهان اسلام و جامعه شیعه وارد شد امام سجاد علیه‌السلام با شیوه خاص خود در نشر معارف از طریق دعا و تربیت شاگردان عمیق و پخته زمینه‌ای تازه برای احیای علوم اهل‌بیت ایجاد کرد. 

\r\n

 

\r\n

وی ادامه داد: این ریل‌گذاری در زمان امام باقر علیه‌السلام به شکوفایی علمی انجامید به‌گونه‌ای که امام باقر با شکافتن علوم و گسترش گسترده معارف بستری وسیع برای دوره امامت امام صادق علیه‌السلام فراهم کرد.

\r\n

 

\r\n

جبله عنوان کرد: تغییرات سیاسی از اواخر دوره امام باقر و آغاز امامت امام صادق از جمله ضعف بنی‌امیه و شکل‌گیری حکومت بنی‌عباس فرصت کم‌نظیری برای فعالیت علمی امام صادق پدید آورد و باعث شد مکتب علمی آن حضرت وسعتی بی‌سابقه پیدا کند.

\r\n

 

\r\n

کارشناس دینی بیان کرد: چند هزار نفر از محضر امام بهره می‌بردند و چهار هزار شاگرد برای ایشان نقل شده این حجم عظیم تربیت نیروی علمی باعث شد شهرت فقه شیعه به «فقه جعفری» تغییر کند.

\r\n

 

\r\n

جبله ادامه داد: موقعیت تاریخی امام صادق تنها به گسترش علوم محدود نبود بلکه فضای آن دوره امکان تبیین علمی و عملی مبانی حکومت اسلامی را هم فراهم کرد مبانی‌ای که پس از عاشورا و به دلیل سرکوب‌ها مجال بروز نداشت.

\r\n

 

\r\n

 وی افزود: حتی شرایط اجتماعی و سیاسی تا حدی فراهم شده بود که زمینه قیام برای امام صادق نیز وجود داشت اما به‌دلیل ضعف برخی خواص این امر عملی نشد هرچند مبانی قیام، جهاد و حکومت اسلامی در مکتب علمی امام صادق تبیین شد و همین مبانی در شکل‌گیری حرکت‌های فکری و انقلابی بعدی نقش داشت.

\r\n

 

\r\n

جبله نمونه‌ای از اخلاق فردی و اجتماعی امام صادق را ماجرای مواجهه آن حضرت با یک فرد ملحد دانست و توضیح داد: روایات معتبر نقل می‌کنند که شخصی وارد مسجد شد و سخنان الحادی مطرح کرد و یکی از شاگردان امام صادق با تندی با او برخورد کرد اما آن فرد گفت چنین مباحثی را در محضر امام صادق هم می‌گوید و ایشان با نهایت متانت و حوصله سخنانش را گوش می‌کنند و سپس استدلالی پاسخ می‌دهند.

\r\n

 

\r\n

 جبله افزود: امام صادق در توضیح این رفتار به شاگرد خود آموخت که ابتدا باید سخن مخالف را کامل شنید و سپس پاسخ مناسب داد نکته‌ای که ثمره آن اثر بزرگ «توحید مفضل» شد او این رفتار را الگوی مهمی برای روابط اجتماعی امروز دانست جایی که افراد معمولاً بیش از شنیدن به دنبال پاسخ‌دادن‌اند.

\r\n

 

\r\n

این کارشناس دینی درباره نقش امام صادق در تربیت شاگردانی مانند هشام بن حکم و جابر بن حیان نیز گفت: امام به‌محض مشاهده استعداد در اشخاص آنان را رشد می‌داد و هرکس را متناسب با زمینه علمی‌اش پرورش می‌‌داد. 

\r\n

 

\r\n

وی ادامه داد: تنوع شاگردان امام صادق در علوم گوناگون نشانه نبوغ تربیتی آن حضرت است زیرا هر شاگرد در حوزه‌ای که استعداد داشت تربیت می‌شد چنان‌که هشام در حوزه کلام و مناظره برجسته شد و جابر در علوم طبیعی و شیمی و این اختلاف مسیرها نشانه مدیریت دقیق علمی امام است.

\r\n

 

\r\n

جبله در ادامه دوره امامت امام صادق را یکی از دوران‌های طلایی نشر معارف اهل‌بیت توصیف کرد و گفت: این دوره علاوه بر فضای سیاسی مناسب با موج گسترده شبهات اعتقادی همراه بود. 

\r\n

 

\r\n

وی تصریح کرد: پرسش‌های بنیادین درباره توحید، معاد، نبوت، عدل و حتی جسمانیت خداوند از سوی نحله‌ها و گروه‌های مختلف مطرح بود و امام صادق در پاسخ به این جریان‌های فکری علوم مختلفی چون کلام، تفسیر و اصول اعتقادی را گسترش داد. 

\r\n

 

\r\n

جبله افزود: رویارویی امام با این شبهات موجب پیدایش شاخه‌های تازه علمی و شور فکری در جامعه شد و سبب گردید که شاگردان پخته‌تری تربیت شوند و ظرفیت علمی جامعه بالا برود.

\r\n

 

\r\n

این کارشناس دینی در پایان تأکید کرد: تلاش‌های علمی امام صادق و پاسخ‌های عالمانه ایشان به مسائل زمانه، نه‌تنها دوران امامت آن حضرت را به دوره‌ای طلایی تبدیل کرد، بلکه نقشی بنیادین در شکل‌گیری مکتب فکری و تمدنی شیعه ایفا نمود.

\r\n

انتهای خبر/

\r\n

خبرنگار:سمیه نویدیان