به گزارش صبح توس؛ همواره دوگانگی ممنوعیت سگ گردانی و اقبال بخشی از جامعه برای هم‌زیستی با سگ یکی از چالش‌های تأمل‌برانگیز در حوزه فرهنگ، تمدن و روابط اجتماعی جامعه به شمار می‌رود که تعلل مجلس در تصویب قانونی جامع و صریح دراین‌باره، زنجیره‌ای از معضلات متعدد را به دنبال این فرهنگ نو‌ ورود در پی دارد.

از نزاع‌های بی‌پایه و اساس بر سر ورود سگ به مکان‌های عمومی همچون پارک‌ها و حمله عصبی کودکان به دلیل پارس سگ‌ در جامعه گرفته تا زایمان‌های زودرس بانوان باردار به دلیل فوبیا از سگ از نشانه‌‌های عدم آمادگی، پذیرش و بستر مناسب جامعه متمدن ایرانی در رابطه با ورود این فرهنگ غربی بوده که لازم است با فرهنگ‌سازی بهینه و هوشمند در تمام زوایای وارده بر این موضوع از قبیل فرهنگی، اجتماعی، فقهی، تربیتی، حقوقی و اقتصادی به‌صورت موازی و هم‌زمان با این معضل پدیده نما مواجهه تدریجی کرد.

تبیین چارچوب اولیه همزیستی انسان و حیوان در بررسی قدمت ۱۵ هزارساله این رابطه

در همین رابطه برای بررسی بعد اجتماعی این هم‌زیستی انسان و حیوان دکتر جعفر شاهرخی، جامعه‌شناس و مدرس علوم اجتماعی در گفت‌وگو با خبرنگار صبح توس، بابیان اینکه یکی از مؤلفه‌های اصلی برای پرداختن به موضوع سگ گردانی در جامعه نگاه به پیش‌درآمد آن در زندگی بشریت است، اظهار داشت: در رابطه با پدیده سگ گردانی بایستی نیم‌نگاهی به پیشینه هم‌زیستی انسان با حیوان از گذشته دور تا به امروز داشته باشیم، چراکه سنگواره‌های باستانی حاکی از رابطه ۱۵ هزارساله این هم‌زیستی هستند.

وی افزود: از زمان پیدایش آدم بر روی کره زمین همزیستی او با حیوانات آغازشده است و این رخ داد را می‌توان از داستان درس‌آموزی قابیل از کلاغ برای دفن برادرش هابیل تا مباحث ادبی مانند کلیله‌ودمنه و رخدادهای دینی همچون حضرت یونس و نهنگ نیز شناسایی کرد، لذا همین نشانه‌‌ها پیشینه هم‌زیستی دیرینه انسان با حیوانات را نمایان می‌سازد.

انقلاب صنعتی مرز‌های تعامل انسان و سگ را جابه‌جا کرد/ خلأ تنهایی افراد در پی اشتغال هم‌زمان زن و مرد

این جامعه‌شناس با اشاره به ازهم‌گسیختگی مرز زندگی بین انسان و حیوان پس از انقلاب صنعتی در جهان خاطر نشان کرد: حیوانات هدیه خداوند برای انسان جهت بهره‌وری از آن‌ها برای ادامه حیات و حفظ حیاتشان است، ولی در قرن 17 و 18 میلادی به دلیل انقلاب صنعتی در اروپا شکل‌ نگهداشت حیوانات تغییر پیدا کرد، لذا صنعتی شدن زندگی بشر اتفاقی بود که شکل سنتی هم‌زیستی انسان و حیوانات را تغییر داده و با صرف‌نظر از بهره‌وری از گوشت، پوست، مو، پوست و چرم از سگ برای حفاظت، امنیت و کمکشان در چراندن حیوانات و حفظ امنیت اراضی و املاک بهره‌وری انجام گرفت.

وی افزود: ساختار خانواده و سبک زندگی روستاییان ایران نیز متأثر از این انقلاب صنعتی به دلیل مهاجرت روستاییان به شهر‌ها برای تأمین نیروی کار تغییر یافت و کاربری حیوانات به‌طور تدریجی شکلی متفاوت به خود گرفت، از همین رو، هم‌زمانی اشتغال زن و مرد برای گذران زندگی، خلأ تنهایی را در زندگی افراد به وجود آورد که بایستی به‌نوعی جای خالی آن پر می‌شد.

انسان با تسلط بر حیوان نیاز اجتماعی‌اش را مرتفع می‌کند

این مدرس علوم اجتماعی تأکید داشت: انسانی که طبیعت را مسخر خودش کرده و به هرچه خواسته رسیده است، حیوانات را به‌نوعی وارد عرصه زندگی خود کرد تا بتواند با تسلط بر حیوانی مطیع نیاز اجتماعی خود را در خانه جبران کند.

وی افزود: پیش از درآمیختگی فرهنگ خانواده با جامعه صنعتی امروزی سهم حضور حیوان در خانواده مشخص بوده و جایگاه و مکان معینی برای هم‌زیستی با انسان داشته است، لذا از این قالب مشخص و محدودیت‌ مکانی و زمانی می‌توان پی برد که حضور حیوان در کنار انسان زمان معینی در طول روز داشته است.

اقبال عمومی برای سگ گردانی در پی سرکوب هیجانات اجتماعی

شاهرخی در رابطه اقبال عمومی مردم برای نگهداری از حیوانات خانگی و اغنای حس مدنی تربیت انسان گفت: انسان در زندگی آپارتمان‌نشینی و شهرنشینی امروز با محدودیت‌های فراوانی دست‌وپنجه نرم می‌کند، لذا تمایل دارد حس تملک و سرپرستی خودش را بر دیگری بروز داده و هیجاناتش را سرکوب کرده و احساس مدنی تربیت کردنش را اغنا کند. طبق مطالعات جامعه‌شناختی نزدیک به ده سال است که در ایران نگهداری از حیوانات همچون سگ، سمندر، کروکدیل و هیگوؤانا مورد اقبال عمومی قرارگرفته است.

وی افزود: ریشه این درآمیختگی همزیستی چیزی جز تغییر در سبک زندگی نبوده و ساختار خانواده ایرانی از سنتی به مدرنیته که بخشی از آن این تغییر ریشه در اقتصاد کشور دارد امکان فرزند آوری را در زوجین کاهش داده و افراد را به سمتی سوق می‌دهد تا خلأ تنهایی خود را با موجودی پر کنند که بتوانند‌ آن را امرونهی کرده و مطیع باشد، انتقاد نکرده و قابلیت تربیت شدن داشته باشد، لذا به سمت حبس حیوانات در محل زندگی خودشان میل پیداکرده‌اند.

جایگزینی سگ برای برقراری ارتباطات اجتماعی، شکاف فرهنگی در کشور ایجاد کرده است

این جامعه‌شناس جایگزینی ارتباط انسان با حیوان به‌جای برقراری ارتباطات اجتماعی را شکاف فرهنگی ایجادشده در پی ورود فرهنگ همزیستی با حیوان در حریم خانواده دانست و اظهار کرد: نگهداری از حیوانات در محیط زندگی افراد به دلیل اکراه انسان از نقد و رصد شدن، جایگزین فاصله ایجادشده در ارتباطات اجتماعی افراد در جامعه شده و ماحصل این اتفاقات گسستی بود که در بنیان خانواده و فرهنگ اجتماعی ایران ایجادشده است.

شاهرخی تقلید فرهنگ غربی بدون توجه به فراهم‌‎سازی بستر آن را معضل جامعه امروزی ایران دانست و تأکید کرد: تقلید و تبعیت مردم از فرهنگ غربی ورود سگ به ساختار خانواده به‌گونه‌ای شده است که صرف داشتن سگ و حیوان خانگی به‌ منزلت اجتماعی افراد می‌افزاید و این مخلوق خداوند به وسیله‌ای برای شوآف و تجمل‌گرایی تبدیل‌شده است که متأسفانه این معضل در شهر‌های کوچک کشور نیز نمود پیداکرده است.

وفاداری سگ مسکنی برای مقابله با نارضایتی عمومی در پی سگ گردانی است

وی افزود: فخرفروشی با سگ گردانی به قیمت تضییع حقوق سایر افراد اجتماع در مکان‌های عمومی و مجتمع‌های مسکونی رخ می‌دهد و به‌نوعی سهم حضور زندگی اجتماعی ما فراتر از محیط مخصوص زندگی آن‌ها بوده و ورود سگ به تختخواب افراد، فرهنگ خانواده ایرانی را دچار فاجعه می‌کند، لذا بعضاً شعار حیوان وفادارتر از انسان است حکم مسکنی را برای افرادی دارد که از نارضایتی عموم به دلیل سگ گردانی این فرد در جامعه رنج می‌برند.

نزول منزلت اجتماعی انسان به دنبال انس افراد با حیوانات در زندگی شخصی

این استاد علوم جامع شناسی بابیان اینکه انس بدون مرز انسان با حیوان منزلت اجتماعی و سطح فکری افراد را تحت شعاع قرار می‌دهد اذعان کرد: یکی از آفت‌های این رویداد همه‌گیر شده موجب عادت کردن و انس انسان به حیوان شده و درنتیجه باعث افزایش تعلقات حیوان به انسان و بالعکس در زندگی می‌شود، پس سگ گردانی صرفاً بعد فرهنگی و روان‌شناختی نداشته و بایستی به‌صورت یک ‌مجموعه مورد آسیب‌شناسی قرار گیرد.

وی افزود: وقتی رابطه انسان با سگ از حدی مجاز عبور کند، رابطه انسان با دیگر افراد دچار شکاف معرفتی شده و به دیدگاه جامع شناسان این شکاف معرفتی باعث ایجاد غفلت انسان از ارتباطات اجتماعی ‌می‌شود، لذا امروزه می‌بینیم که خیلی از مراودات روزانه افراد که حال عامه مردم را بهتر‌ می‌کرده ازیادرفته است.

شاهرخی در رابطه همه‌گیر شدن فرهنگ سگ گردانی و معضلات ناشی از آن تصریح کرد: اکنون وضعیت حاد رابطه انسان‌ و حیوانات به‌گونه‌ای است که وقتی پدر و مادر از مسافرتی برمی‌گردند اول سراغ حیوان خانگی‌شان رفته و سپس به دیگر افراد خانواده رجوع می‌‎کنند، حال اگر این ضعف اجتماعی حاصل از فرهنگ ورود سگ به حریم خانواده در غرب نیست اسم آن را چه می‌توان گذاشت؟

حیوانات مینیاتوری تفکر تک‌فرزندی در کشور را تثبیت می‌کنند

این جامعه‌شناس بابیان اینکه ترویج فرهنگ سگ گردانی رابطه مستقیم با تمایل افراد برای عدم فرزند آوری دارد گفت: بی‌توجهی به فرزند آوری و تثبیت پدیده تک‌فرزندی در کشوری که امروز با پدیده پرمخاطره افزایش میانگین سنی جمعیت درگیر است بااحساس این‌که اوقات فراغت همسر و یا فرزند خود را با خریدن حیوان مینیاتوری پر کنند معضل فرهنگی عمیق با عواقب جبران‌ناپذیر به شمار می‌رود.

وی افزود: در قواعد تربیتی جامع شناختی و روان‌شناختی  ایران به کررات یادشده است که انسان متأثر از هم‌نشین خود است و حتی در فلسفه کانت می‌خوانیم طبق این قانون که اگر بخواهیم جامع مطلوبی از همه زوایای فرهنگی و اجتماعی داشته باشیم صرف رعایت اخلاق و انصاف کفایت می‌کند، حال اگر انسان در انتخاب ورود سگ به خانواده‌اش و همراهی آن در محیط عمومی از خود بپرسد که آیا مایل است این رویه‌ای که پیش‌گرفته است به قانون تبدیل شود مطمعنا از این انتخاب خود برای پر کردن تنهایی دست خواهد کشید.

دوگانگی تنفر از حیوان دست‌مایه متجاوزان فرهنگی ایران در خارج از کشور است

شاهرخی بابیان اینکه افراد ناآگاه و شبکه‌های معاند فارسی‌زبان برای دفاع نا به‌جا از سگ گردانی در جامعه دوگانگی تنفر از حیوان را پیش می‌کشند خاطر نشان کرد: مخالفت با سگ گردانی انزجار از حیوان و تنفر از او نیست بلکه دو عامل دارد یک آنکه فردی ناشی از ابتلا به بیماری روانی فوبیا از حیوانات ترس دارد و دیگری این است که خیلی از افرادی که مخالف سگ گردانی در جامعه هستند از نحوه نگهداری از آن‌ها رضایت نداشته و بیشتر از فردی که صاحب حیوان است نگران تضییع حقوق حیوانات به دست انسان‌ها است.

وی افزود: انسان به دلیل ذاتش حیوان را مجبور به تبعیت از قوانینی ‌می‌کند که نشئت‌گرفته از ذهن و فکر او بوده، لذا اقداماتی همچون عقیم‌سازی حیوانات و درگیر کردن مغز سگ برای ادرار در مکانی مشخص با هیچ کجای شرافت انسانی هم‌خوانی نداشته و ندارد.

وفاق اجتماعی تنها راه‌حل برطرف سازی معضل سگ گردانی است

این مدرس علوم اجتماعی تشریح کرد: فرهنگ نگهداری از حیوانات خانگی در ایران مقدم‌تر از فرهنگ مراقبت از حیوانات و عدم تضییع حقوقشان است، لذا وفاق اجتماعی در ابعاد مختلف فرهنگی معضل سگ گردانی را حل کرده و باید شیوه مواجهه با سگ گردانی مبنای همه‌جانبه داشته باشد.

وی افزود: حامیان این روزهای لغو ممنوعیت ورود و جداسازی محیط بازی کودکان از حیوانات شاید نمی‌دانند که در بسیاری از کشورهای مختلف از قبیل سوئد، کانادا، آمریکا، ژاپن، استرالیا قوانین بسیار سخت‌گیرانه‌ای برای نگهداری از سگ‌ها دارند.

شاهرخی بر مقابله هوشمندانه، برنامه‌ریزی و تدریجی در حوزه فرهنگ سگ گردانی را توسط مجلس شورای اسلامی ضروری دانست و گفت: اما فارغ از نیاز جامعه به بهره‌مندی از قوانین مشخص و حتی سخت‌گیرانه برای نگهداری از سگ و گربه باید برای حل این مسئله هم به‌صورت ریشه‌ای فکر شود و قبل از تصویب قوانین باید دید چرا تا این اندازه جامعه ما به میزان قابل‌توجهی به نگهداری از حیوانات خانگی به‌خصوص سگ و مقوله‌ای به نام سگ گردانی روی آورده است و چرا تا این اندازه با این مسئله به‌صورت هیجانی برخورد می‌شود.

ورود سگ به فضای مشترک اجماعی انسان آزاری است

وی افزود: اگر تا چند وقت پیش نگه‌داشتن سگ فقط مربوط به افراد با خانه‌های بزرگ، ویلاها و باغ‌ها که محل نگهداری از حیوان را دارا هستند بود، ولی اکنون این مسئله به دارندگان آپارتمان هم سرایت کرده است، افرادی که حتی یک حیاط کوچک اختصاصی هم ندارند و مجبورند برای اینکه حیوان بی‌گناه هوایی به سرش بخورد آن‌ها را راهی فضاهای مشترک با سایر انسان‌ها ازجمله کوچه و خیابان و پارک‌ها کنند که گاهی این رفتار سبب ایجاد آزار و اذیت و سلب آرامش از سایر شهروندان به‌خصوص کودکان می‌شود.

این مدرس علوم اجتماعی اذعان داشت: امیدواریم بتوانیم جامعه را طوری فرهنگ‌سازی کنیم که دیگران این ترس افراد را درک کنند، نگاه خودخواهانه نداشته و آسیب‌های روان‌شناختی که به‌طور مادام‌العمر در کودکان ممکن است ایجاد شود را درک کنند.

حال با وجود این شکاف روابط اجتماعی به‌وجود آمده در جامعه، برخی از رسانه‌های رسمی و غیررسمی غافل از این‌که رسانه اصلی‌ترین معبر برای پایش معضلات فرهنگی در دنیا است شروع به تبلیغات گسترده پت‌شاپ‌ها و کلینیک درمان حیوانات خانگی و حتی فروشگاه‌های حیوانات خانگی کرده‌اند.

هم‌زیستی امروز انسان با سگ ماحصل انتقال فرهنگ از طریق رسانه است

در رابطه با همین موضوع محمد لسانی، کارشناس و پژوهشگر رسانه در گفت‌وگو با خبرنگار صبح توس، مرور ورود فرهنگ همزیستی انسان با حیوانات از دریچه رسانه را ضروری دانست و گفت: تحت تأثیر هر پدیده فرهنگ نوظهور در اجتماع بایستی نقش رسانه در سبک‌زندگی و مؤلفه‌های دخیل در تغییر زیست روزانه افراد بررسی شود، چراکه در جوامع امروزی رسانه تنها عامل انتقال فرهنگ‌ها در سراسر دنیا به شمار می‌آید.

وی افزود: با توجه به نهادینه بودن نگهداری از حیوانات خانگی توسط کودکان خانواده تحت تأثیر از انیمیشن‌ها و کارتن‌های مخصوص کودکان، با نگاهی به انیمیشن‌های دهه شصت همچون خانواده دکتر ارنست، حنا دختری در مزرعه، سندباد و ... درمیابیم که نوستالژی‌های کودکانه جوانان 30 ساله امروزی در نگهداری از حیوانات خانگی تحت تأثیر انتقال این فرهنگ از انیمیشن‌های محصول مشترک ژاپن و آمریکا در کودکی‌شان است.

جلوه جذاب هم‌نشینی انسان و حیوان در انیمیشن‌های کودکانه دهه شصت تا به امروز/ اولین گام ورود فرهنگ در رسانه برداشته می‌شود

این پژوهشگر رسانه خاطر نشان کرد: تعامل کاراکتر انسانی با سگ در انیمیشن‌ها جلوه جذابی از این هم‌نشینی در ذهن مخاطب القا کرده و او قطعاً در آینده سعی دارد این خلأ جذاب را در زندگی خود پر کند، ولی چه فایده که این اتفاق به پیدایش معضل اجتماعی در خانواده‌ها ختم می‌شود.

وی بابیان اینکه اولین گام ورود فرهنگ نوظهور در رسانه گذاشته می‌شود گفت: فارغ از ارزش‌گذاری مثبت و منفی در حوزه سگ گردانی و همزیستی انسان با حیوان، رسانه ملی کشور ما در ترویج این فرهنگ و رویه نقش به سزایی داشته است.

حضور سلبریتی در رسانه ذائقه مردم را تغییر می‌دهد

لسانی با اشاره به ابراز علاقه سلبریتی‌های کشور به حیواناتشان در رسانه‌های رسمی و غیررسمی تصریح کرد: واکنش سبلریتی‌ها در کشور رابطه مستقیم با تغییر ذائقه مردم در سبک زندگی‌هایشان دارد چراکه زمانی که یک سلبریتی در تاک‌شوی پرطرفدار سگ خود را بچه خطاب می‌کند قطعاً 10 درصد از بینندگان این برنامه در تبیین جایگاه کودک و سگ در خانواده دچار تعارض و دوگانگی می‌شوند.

وی افزود: رسانه و رفتار سلبریتی آینه تمام نمای تمام معضلات فرهنگی نیستند ولی برای گسست‌های اجتماعی در کشور برای نقش‌آفرینی رسانه جای بازکرده، لذا بایستی در اولین مرحله مواجهه با هر تقلید و تهاجم فرهنگی رفتار رسانه نسبت به آن موضوع توسط کارشناسان موردبررسی قرار گیرد.

هم‌زیستی انسان با سگ باید در جامعه تبیین شود/ توجه پذیر شدن نسل دهه هشتاد و نود به دنبال ورود سگ به خانواده

این کارشناس رسانه بابیان این‌که ما در رابطه با هم‌زیستی انسان و حیوان رویکرد منفی نداریم گفت: ما نیازمند تبیین این مسئله در اجتماع هستیم چراکه خلأ به‌وجود آمده در پی ترویج سگ گردانی به‌منزله فقدان روابط اجتماعی و کاهش تعامل انسانی است که درنتیجه این مهم، عدم توجه به نسل جدید جامعه متمدن امروزی تبدیل به عقده شده و جوانان آینده به‌جای تلاش و پیشرفت به دنبال توجه پذیری هستند.

وی افزود: شکاف روابط اجتماعی به این معناست که امروز  افراد برای پیدا کردن دوست اجتماعی متوسل به سگ‌هایشان شده و در پارک به دنبال همبازی برای حیوان خانگی‌شان هستند تا بلکه با صاحب آن ارتباط برقرار کنند و همین امر نهایت فاجعه این تقلید نا به‌جا و ناآگاهانه فرهنگ غربی است.

افول ارزش‌های انسانی و هویت‌یابی افراد با خرید سگ مینیاتوری

لسانی بابیان اینکه ارزش‌های انسانی با از بین رفتن حریم زندگی سگ در فضای خانواده افول می‌یابد گفت: فخرفروشی با حیوان و هویت‌یابی در پی خرید مینیاتوری‌ترین حیوان در جامعه از موارد جایگزینی ارزش‌های انسانی است و این جایگزینی به معنای از بین رفتن بسیاری از تعلقات و صفات اجتماعی مردم است.

وی افزود: با نگاهی به کتاب مفاتیح الحیات در بخشی از این کتاب به رابطه انسان با حیوان اشاره می‌شود و کررات تأکید می‌کند که همزیستی انسان با حیوان تبیین‌گر طبیعت زندگی انسان درگذشته است ولی این امر به‌منزله آن است که حیوان در اختیار انسان باشد و تفریح با حیوان به خدمت گرفتن از او ختم شود.

تبلیغ پکیج کامل سگ گردانی در رسانه‌ها ریشه در عدم تصویب قانون جامع در این حوزه دارد

این پژوهشگر رسانه در رابطه با تبلیغ گستره پت‌شاپ و مراکز فروش حیوانات خانگی در رسانه‌های رسمی و غیررسمی داخلی خاطر نشان کرد: رسانه به صرف اقتصاد اهمیت داده و در چارچوب درج آگهی متناسب با قوانین فرهنگی کشور گام برمی‌دارد، حال زمانی که قانون صریح و جامعی در رابطه با سگ گردانی و متعلقاتش تصویب نشده نمی‌توان آگهی کننده پکیج کامل لازمه سگ گردانی در اجتماع را به‌عنوان تغییردهنده ذائقه عموم زیر ذره‌بین برد و مطالبه کرد.

وی افزود: زمانی که تعادل بین رسانه رسمی و غیررسمی برقرار شود دیگر دوگانگی تبلیغ پت‌شاپ در رسانه غیررسمی و حمایت از تصویب قانون برای سگ گردانی در رسانه رسمی نخواهیم بود.

حال با گذشت چندین سال با کش و قوس‌های فراوان در رابطه با معضل سگ گردانی در ایران همچنان چارچوب مشخصی از سوی مجلس برای تبیین این تقلید فرهنگی تعیین نشده است و علاوه بر این که رفته رفته با همه گیر شدن این معضل همزیستی با سگ شکاف طبقاتی در جامعه شکل می‌گیرد شبکه‌های معاند فارسی زبان نیز پویش‌های توخالی مردمی برای حمایت کورکورانه از سگ گردانی تحت عنوان سگ_فحش_نیست و سگ_وفادارتر_از_انسان به راه انداخته که زندگی نسل جوان را نیز دچار معضل می‌کنند.

انتهای پیام/