نیره عابدین‌زاده، معاون دادستان مشهد در گفت‌وگوی تفصیلی با صبح توس اظهار کرد: از سال ۹۹ شکل جدیدی از کار در حوزه دادگستری، مخصوصاً دادسرای عمومی انقلاب مشهد در حوزه آسیب‌های اجتماعی کودکان، نوجوانان، زنان و آقایان که می‌تواند مرتبط با کارهای قضایی باشد، شکل گرفت، زیرا قسمتی از این حوزه‌ها مخصوصاً در بحث افراد زیر ۱۸ سال وظایف قانونی هست که در قانون حمایت از اطفال و نوجوانان برای مدعی‌العموم تعریف شده، چه از جهت مداخلات فوری و چه از جهت وظایفی که برای نظارت بر عملکرد دستگاه‌ها و ترک فعل‌هایشان دارد.

وی افزود: یکی از آن مصادیق، کودکان کار بود که با تدبیر دادستانی، این موضوعات متمرکز در یک مجتمع قرار گرفت که در این مجتمع، دستگاه قضایی تمام ابزارهای لازم برای حل مشکلات کودکان کار را فراهم کرد و حتی قضاتی که در این مجتمع حضور دارند با موضوعات اجتماعی آشنا هستند و در خصوص این موضوعات کار کردند و خانم هستند.

مجتمع «شوق زندگی»؛ محل تجمع دستگاه‌های متولی حل معضلات اجتماعی

معاون دادستان مشهد ادامه داد: کارهای اجتماعی تنها محدود به مسائل قضایی نمی‌شود یعنی باید به این موضوعات رویکرد اجتماعی داشته باشیم و ما باید در واقع کمک کننده باشیم از این رو دستگاه‌های مرتبط با موضوع کودکان کار از جمله، آموزش‌وپرورش، بهزیستی، اداره کار، شهرداری، سازمان ورزش و جوانان، فرمانداری، کمیته امداد، نیروی انتظامی، سازمان فنی و حرفه‌ای و ... در یک مجتمع به نام «شوق زندگی» در کنار هم قرار گرفتند.

عابدین‌زاده تصریح کرد: این اقدام باعث شد که حداقل برای یک بار هم شده برای موضوعات اجتماعی، تمام دستگاه‌ها به صورت مجتمع تصمیم‌گیری کنند. پیش از این شاهد بودیم به عنوان مثال اگر استانداری می‌خواست در مورد یک موضوع اجتماعی جلسه‌ای برگزار کند، اولاً این جلسه در سال حداکثر دوبار برگزار می‌شد و هر دفعه اعضای حاضر در این جلسه تغییر می‌کردند و باید از اول تمام موضوعات تکرار می‌شد که این اتفاقات علاوه بر اینکه پیشرفتی به دنبال نداشت، باعث پسرفت نیز می‌شد، از این رو دستگاه قضا تمام دستگاه‌ها و ادارات مختلف را که در خصوص مسائل اجتماعی وظایفی بر عهده آن‌ها بود را کنار هم قرار داد تا دستگاه‌های مختلف اقدامات همدیگر را ببینند؛ نه بشنوند.

کم‌کاری استانداری در هماهنگ کردن دستگاه‌ها برای حل مشکلات کودکان کار

وی یادآور شد: از آبان ماه سال ۹۹ و با شروع به کار مجتمع شوق زندگی بحث کودکان کار به صورت ویژه در مشهد شروع شد. اگر قبل از آبان ماه سال گذشته نگاهی به چهارراه‌های مشهد می‌انداختید با صحنه‌های غم‌انگیزی مواجه می‌شدید و کودکانی را می‌دیدید که با دست‌فروشی یا تکدی گری به دنبال کسب درآمد بودند. در ابتدای شروع به کار مجتمع «شوق زندگی»، عدم هماهنگی دستگاه‌ها به صورت مشهود قابل مشاهده بود و هر سازمان و اداره حرف خودش را می‌زد و حتی استانداری نیز نتوانسته بود این اشتراک را میان دستگاه‌ها ایجاد کند بدین صورت که اگر بخواهیم جلسات ظاهری که برای کودکان کار توسط استانداری برگزار شده است را بشماریم، این تعداد به یک یا دو جلسه نیز نمی‌رسد که این جلسات نیز خروجی خاصی برای کودکان کار نداشت.

حبس در انتظار مدیران متخلف دستگاه‌هایی که به وظایف خود در برابر کودکان کار عمل نکنند

معاون دادستان مشهد خاطر نشان شد: در این مجتمع تمام وظایف که قانون بر عهده دستگاه‌های مختلف قرار داده است به آن‌ها گوشزد شده است و در واقع دستگاه قضا نیز اتفاق و اقدام بیشتر از وظایف قانونی دستگاه‌ها نمی‌خواهد. بر اساس بخشنامه رئیس دستگاه قضا، در خصوص ترک فعل دستگاه‌ها، ما وظیفه داریم ابتدا به دستگاه‌های مختلف در خصوص ترک فعل و عدم انجام وظایف قانونی‌شان به آن‌ها تذکر دهیم، همراهی و کمک کنیم و در صورتی که باز هم دستگاه‌ها وظایف خود را انجام ندهند، برای آن دستگاه اعلام‌ جرم صادر می‌شود که این جرم در قانون حمایت از کودکان و نوجوانان پیش‌بینی شده است و برای مدیران متخلف حبس در نظر گرفته شده است.

به کودک نپردازیم باید سال‌ها بعد به زندان‌ها بپردازیم

عابدین‌زاده تاکید کرد: زمانی که به کودک نپردازیم باید سال‌ها بعد به زندان‌ها بپردازیم و به اعتقاد من کار در خصوص کودکان و نوجوانان بسیار کم هزینه و کم ریسک تر است اما مسئولان ما این موضوعات را نادیده می‌گیرند.

وی افزود: در آبان ماه ۹۹ و با شروع به کار این مجتمع، به دلیل کرونا محدودیت‌هایی برای نگهداری کودکان کار داشتیم که با ورود سازمان‌های مردم‌نهاد، یک هتل در مشهد فضای بزرگی در اختیار ما قرار داد تا بتوانیم کودکان کار شناسایی شده از سطح شهر را در آن مکان نگهداری کنیم از طرف دیگر مأموران گشت‌های شهرداری که وظیفه شناسایی کودکان کار را از سطح شهر دارند نیز آموزش‌های لازم را دیدند و الزام کردیم که حتماً یک خانم در این اکیپ‌ها حضور داشته باشد تا به صورت برخوردی با کودکان برخورد نشود همچنین فضای داخلی ون‌ها مناسب‌سازی شد تا این کودکان احساس مجرم بودن نکنند.

معاون دادستان مشهد گفت: سیاست اصلی ما در طرح کودکان کار این بود که کودک از خانواده‌اش دور نشود زیرا جدا کردن کودک از خانواده مشکلات پیچیده‌ای را در آینده برای کودک ایجاد می‌کند از این رو ابتدا کودکان کار در یک محیط ساماندهی می‌شوند و پس از آن اگر کودک در وضعیت مخاطره‌آمیز قرار ندارد تحویل خانواده شود همچنین سابقه این کودک در مرکز مددکاری مجتمع شوق زندگی ثبت می‌شود و با خانواده‌ها فراخوانده می‌شوند تا علت کار کودک شناسایی شود و پس از شناسایی علت کار کودک به سمت توانمندسازی کودک و خانواده او پیش برویم. پس از یک سال از شروع به کار مجتمع شوق زندگی، انسجام خوبی میان دستگاه‌ها برای حل معضلات کودکان کار به وجود آمده است.

شناسایی ۷۷۱ کودک کار در مشهد

عابدین‌زاده بیان کرد: از آبان ماه ۱۳۹۹ تا ۱۲ آبان ماه ۱۴۰۰ تعداد ۷۷۱ کودک از سطح چهارراه‌های مشهد شناسایی شده‌اند که از این تعداد ۲۲۱ کودک ایرانی و ۵۴۹ تبعه افغانستان بودند همچنین ۶۴۲ کودک را وضعیت مخاطره‌آمیز تشخیص ندادیم و تحویل خانواده‌هایشان دادیم که پس از تحویل، اقدامات توانمندسازی آن‌ها شروع شده است. علاوه بر آن وضعیت ۱۵۶ کودک مخاطره‌آمیز تشخیص داده شد که به عنوان بد سرپرست به سازمان بهزیستی تحویل داده شدند و درمجموع از این ۷۷۱ کودک شناسایی شده بین ۳ تا ۱۷ سال، ۴۱ کودک دختر و مابقی پسر بودند. با بررسی‌های انجام شده اکثر این کودکان متعلق به مناطق حاشیه شهر مشهد به خصوص بسک آبادی و قلعه خیابان بودند.

دستگیری ۱۵ لیدر کودک‌کار در مشهد

وی تصریح کرد: در ابتدای شروع طرح با باندهایی مواجه شدیم که کودکان کار را از مناطق حاشیه‌ای شهر به مراکز مرفه شهر منتقل می‌کردند که تعداد زیادی از این باندها با صحبت‌هایی که با کودکان داشتیم و گزارش‌های مردمی شناسایی و افراد سرکرده آن‌ها دستگیر شدند که در این رابطه برای ۱۵ نفر پرونده قضایی تشکیل شد؛ پس از آن با دستگیر شدن این افراد، گروه‌های کودکان کار شکسته شد و شاهد آن بودیم که حضور کودکان بر سر چهارراه‌های شهر به دلیل باندها نبود و علت‌های دیگری داشت. بر اساس تحقیقاتی که در خصوص دلایل حضور کودکان کار داشتیم مشخص شد بیشترین علت ایجاد معضل کودکان کار، وضعیت بد اقتصادی خانواده آن‌هاست و دومین دلیل آن اعتیاد والدین بود همچنین فقر فرهنگی و بی‌توجهی خانواده‌ها به کودکان سومین دلیل ایجاد معضل کودکان کار شناسایی شده است.

۹۰ درصد کودکان کار در مشهد محروم از تحصیل هستند

معاون دادستان مشهد اظهار کرد: ۹۰ درصد کودکان کار در مشهد محروم از تحصیل شناسایی شدند که با پیگیری‌های انجام شده توسط مددکاران شوق زندگی، کارهای ثبت‌نام این کودکان در مدارس انجام شد. این در حالی است که یکی از وظایف آموزش‌وپرورش بر اساس قانون، شناسایی و پیگیری تحصیل کودکان کار است که متأسفانه شاهد آن بودیم که به این وظایف عمل نشده و ما مجبور بودیم تا برای ۲۶۲ کودک کار، نامه بزنیم تا این کودکان در مدارس ثبت‌نام شدند و حداقل از تحصیل باز نمانند.

عابدین‌زاده عنوان کرد: در خصوص کودکان کار، آیین‌نامه ساماندهی کودکان کار مصوب سال ۸۴ و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان را داریم که بر اساس آن وظایف ارگان‌ها در قبال کودکان کار نوشته شده است. قانون برای شناسایی، ساماندهی، جذب و توانمندسازی کودکان کار به هر ارگان وظایفی را محول کرده است به عنوان مثال کودکی که در حاشیه شهر قرار دارد و وضعیت اقتصادی خانواده او مناسب نیست و علاوه بر آن از تحصیل بازمانده است می‌تواند تبدیل به کودک کار شود از این رو قانون‌گذار استانداری و آموزش‌وپرورش را مکلف کرده است تا این کودکان را شناسایی و زمینه‌های تحصیل آن‌ها را فراهم کنند تا تبدیل به کودک کار نشوند که متأسفانه این دو ارگان به‌خوبی به وظایف خود عمل‌نکرده‌اند.

انتهای پیام/5001