به گزارش صبح توس، به نقل از یار خراسانی، در منطقه ترشیز، تنها رودخانه دائمی که قدمت بیش از چهار میلیون سال دارد، رودخانه ششطراز است که حدود 27 کیلومتر از ارتفاعات منطقه کوهسرخ سرچشمه می‌گیرد و با گذر از مسیر روستاهای مختلف و شهر ریوش و همچنین روستاهای کریز وارد کانال ششطراز شده و پس از گذر از بین ارتفاعات متعدد به منطقه شمال غربی خلیل آباد رسیده و در محل روستای ایرج آباد وارد دشت می‌شود.   بر طبق عرف و قانون پذیرفته شده نیاکان ما، آب این رودخانه بین پنج روستای شهرستان خلیل آباد شامل کندر، جابوز، ارغا، بزنجرد و مزده تقسیم می‌شود و در رونق کشاورزی، اقتصادی و اجتماعی و البته فرهنگی منطقه ترشیز تاثیر چندین هزار ساله داشته و دارد.   پس آبِ این رودخانه در فصول پرباران با گذر از روستای کندر وارد کویر می‌شود و مورد استفاده مردمان این منطقه قرار می‌گیرد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی سد شهید مدرس در منطقه سعدالدین به منظور ذخیره سازی مازاد آب این رودخانه و چند رودخانه فصلی دیگر احداث شد تا از آب ذخیره شده شیرین آن برای آبیاری مزارع و باغات منطقه تشنه کویر استفاده شود.   از طرف دیگر نفوذ آب این رودخانه در مسیر بالا دست منطقه باعث تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی می‌شود که خود پر آبی و دوام قنات‌ها و چشمه‌ها و چاه‌های عمیق پایین دست را در پی داشته و دارد.   بررسی‌ها و مطالعات نشان می‌دهد آب این رودخانه در گذر زمان در اثر خشکسالی و ترسالی دچار نوسان بوده و احداث سد و بند شاهی با عمر تقریباً 800 ساله بر روی این رودخانه در پایین دست روستای کریز نشان از آن دارد که در سال های کم آبی، آب پشت این سد ذخیره می‌شده و در فصل تابستان به منظور آبیاری مزارع و باغات منطقه پایین دست بتدریج رها می شد و آب جمع شده با نفوذ در سفره‌های زیرزمینی باعث غنای آنها شده و در نتیجه برداشت آب‌های زیر زمینی را جبران می‌کرده است یعنی در حفظ بیلان آب‌های زیر زمینی منطقه نقش انکار ناپذیری داشته است ضمن این که در مسیر این رودخانه اکوسیستم‌های طبیعی متنوعی ایجاد شده اکه خود در حفظ تنوع زیستی و بقای گیاهان و جانوران موثر می‌باشد و شاید بتوان گفت؛ تنها منطقه‌ای که هر ساله پذیرای کوچ عشایر در فصل بهار و تابستان بوده حاشیه این رودخانه است که در تولید لبنیات و پروتئین نقش مهمی دارند.   امروزه شاهد برداشت‌های غیر اصولی و بی رویه از آب بستر این رودخانه از سرچشمه‌ها تا مصب آن هستیم به طوری که حتی در بستر این رودخانه چاه‌های نیمه عمیق متعددی حفر شده و نسبت به برداشت بی رویه آب اقدام می‌شود و چنانچه این موضوع از سوی مسئولان امر نادیده گرفته شود و همچنان بحران آبی و افت آب‌های زیر زمینی را به گردن خشک سالی بیندازیم و از سوء مدیریت در بهره برداری آب این رودخانه طفره رویم شاهد خشک شدن تدریجی این رودخانه چندین میلیون ساله خواهیم بود و تراژدی دریاچه ارومیه در مورد این رودخانه نیز تکرار خواهد شد و جریان این شریان مهم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای همیشه قطع شده و فرزندان مان آن را باید در داستان ها و احیاناً عکس‌ها و متون تاریخی بیابند.   لذا با توجه به نقش بی‌بدیلی که جریان این رودخانه در بقای حیات اقتصادی، کشاورزی، زیست محیطی، اجتماعی و... منطقه دارد، نیاز فوری است همه دستگاه‌ها و نهادها و ادارات با کمک مردم فهیم منطقه امید به زنده بودن این رودخانه خسته و بی رمق را در دل مردم زنده کنیم.   نویسنده: صادق باغبان( کارشنان کشاورزی و منابع طبیعی)   انتهای پیام/