در سه کیلومتری شهر گناباد، جایی که کوچهها هنوز عطر خاک و نفسهای تاریخ را به یادگار دارند، روستای تاریخی ریاب، بار دیگر بر سر زبانها افتاده است. این روستای کهن که با بافت سنتی خیرهکننده و ۶ اقامتگاه بومگردی فعال، سالیانه میزبان گردشگران بیشماری است، اکنون در جایگاهی ممتاز قرار گرفته؛ ریاب بهعنوان یکی از ۸ روستا، در فهرست نامزدهای «بهترین روستاهای گردشگری جهان در سال ۲۰۲۶» جای گرفته است.
این مسیر پرامید، فراتر از یک ثبت جهانی ساده، پیشرانِ یک تحول بزرگ برای منطقه است. عزم مردم بافرهنگ ریاب در کنار حمایتهای مسئولان این شهرستان، کمر همت را برای معرفی جهانی این نگین گردشگری بسته است.
هدف، فراتر از رونق اقتصادی است؛ آنچه در ریاب جریان دارد، الگویی برای ایجاد اشتغال پایدار، تقویت صنایعدستی ارزشمند بومی و بازگشت امید با مهاجرت معکوس به دامان روستایی است که در جوار قنات جهانی قصبه، آماده است تا نام ایران و گناباد را در جغرافیای گردشگری جهان، بلندآوازه کند.
هادی محمدپور، نماینده مردم گناباد و بجستان در مجلس شورای اسلامی، در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس»؛ با تأکید بر جایگاه تمدنی و گردشگری روستای تاریخی ریاب، اظهار کرد: رفع موانع موجود و هماهنگی میاندستگاهی جهت تسریع در فرایند اژن اقدام، مستلزم تلاش همهجانبه است.
وی با اشاره به پیشینه کهن ریاب، افزود: خراسان رضوی، بهویژه شهرهای کویری گناباد و بجستان، گنجینهای از آثار تمدنی همچون قنات جهانی، کاروانسراها و بافتهای تاریخی است. در این میان، ریاب با قدمت دیرینه و معماری شاخص، یکی از برجستهترین نمادهای فرهنگ و هویت است که حفظ آن، ضرورتی برای معرفی تمدن است.
نماینده مردم گناباد و بجستان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه ثبت جهانی ریاب تنها یک عنوان نیست، بلکه مسیری برای توسعه پایدار منطقه است، تصریح کرد: برای رسیدن به این هدف، هرگونه هماهنگی لازم میان ادارات میراث فرهنگی، فرمانداری، بنیاد مسکن و سایر دستگاههای اجرایی درحال انجام است. ما متعهد به رفع موانع اجرایی هستیم و در هفتههای اخیر بخش عمدهای از الزامات کارشناسان میراث فرهنگی برای آمادهسازی زیرساختها با مشارکت همافزای مجموعه استان و شهرستان محقق شده است. رفع تداخلات قانونی و تأمین بودجههای لازم برای مرمت بافتهای فرسوده از اولویتهای اصلی است که با جدیت در دستور کار قرار دارد.
محمدپور افزود: توسعه گردشگری در ریاب صرفاً یک اقدام فرهنگی نیست، بلکه موتور محرک اقتصاد محلی است. با ثبت جهانی، شاهد ورود گردشگران بینالمللی خواهیم بود که این امر مستقیماً بر درآمد اهالی، رونق صنایعدستی و کاهش مهاجرت جوانان از روستا به شهر تأثیرگذار است. ایجاد اشتغال پایدار از طریق مراکز بومگردی و تورهای تخصصی، اولویتی است که از طریق این برندینگ جهانی دنبال میکنیم تا ریاب به قطب اصلی گردشگری جنوب خراسان تبدیل شود.
وی ادامه داد: ریاب سال گذشته در میان ۵۰ کاندیدای برتر کشور برای ثبت جهانی قرار گرفت و بهعنوان یکی از سه روستای معرفیشده از خراسان رضوی، در اولویت پیگیریها است. تمامی دستگاهها موظفاند تا با تخصیص منابع و تسهیلگری در ضوابط، به تسریع این فرایند کمک کنند. امیدواریم با تکمیل اقدامات فنی و زیرساختی در حوزههای گردشگری و میراثی، شاهد حضور این روستای تاریخی در فهرست میراث جهانی باشیم.
نماینده مردم گناباد و بجستان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به مشارکت مدنی اهالی، گفت: مشارکت مردم ریاب در راهاندازی بومگردیهای سنتی از سال ۱۳۹۶، این روستا را به الگویی موفق در استان تبدیل کرده است. همچنین وجود چهرههای ادبی همچون ابومنصور ریابی، بر غنای فرهنگی این منطقه افزوده و ریاب را به مقصدی جذاب برای گردشگران فرهنگی تبدیل کرده است؛ این سرمایه اجتماعی که همان مشارکت مردم است، پشتیبان اصلی ما در این مسیر است.
محمدپور در پایان، با تأکید بر اینکه حفظ بافت سنتی و قنوات تاریخی، هویت منطقه است، خاطرنشان کرد: ثبت جهانی ریاب، دریچهای به سوی توسعه متوازن خواهد بود و ما با جدیت تمام، مسیر هماهنگیهای لازم را برای تحقق این مطالبه بهحق مردم و شکوفایی ظرفیتهای این سرزمین کهن پیگیری خواهیم کرد.
فرصتی برای گردشگری و جلوگیری از مهاجرت
فرماندار گناباد در ادامه در گفتگو با خبرنگار ما، با اشاره به نامزدی روستای تاریخی و گردشگری ریاب در رقابت انتخاب «بهترین روستای گردشگری جهان» از سوی سازمان جهانی گردشگری، این رویداد را فرصتی ارزشمند برای معرفی ظرفیتهای کمنظیر شهرستان در سطح ملی و بینالمللی دانست و اظهار کرد: نامزدی ریاب در این رقابت جهانی، صرفاً یک رویداد نمادین یا افتخار محلی نیست، بلکه زمینهای مهم برای نمایش توانمندیهای فرهنگی، تاریخی و بومی گناباد و گامی مؤثر در مسیر توسعه پایدار این شهرستان به شمار میرود.
وی با بیان اینکه ریاب یکی از کهنترین و اصیلترین سکونتگاههای تاریخی منطقه است، افزود: این روستا با برخورداری از میراث معماری ارزشمند، بافت سنتی، فرهنگ غنی، آداب و رسوم اصیل و چشماندازهای طبیعی منحصربهفرد، به نمادی از پیوند تاریخ، هویت و زندگی در گناباد تبدیل شده است.
حکیمپور تصریح کرد: قرار گرفتن نام ریاب در میان نامزدهای برترین روستاهای گردشگری جهان، بیانگر ظرفیتهای برجستهای است که سالها در این سرزمین نهفته بوده و اکنون فرصت معرفی آن به جامعه جهانی فراهم شده است.
وی با تأکید بر آثار اقتصادی ثبت و کسب این عنوان جهانی، گفت: گردشگری امروز از مهمترین پیشرانهای توسعه اقتصادی در جهان است و گناباد نیز با تکیه بر سرمایههای تاریخی، فرهنگی و طبیعی خود، میتواند از این ظرفیت بهعنوان موتور محرک توسعه بهرهمند شود.
فرماندار گناباد افزود: افزایش شناختهشدن ریاب در سطح بینالمللی، زمینه جذب گردشگران داخلی و خارجی، توسعه سرمایهگذاری در زیرساختهای گردشگری، ایجاد فرصتهای جدید اشتغال و افزایش درآمد جوامع محلی را فراهم میکند.
وی همچنین خاطرنشان کرد: توسعه گردشگری در ریاب تنها به ورود گردشگر محدود نمیشود، بلکه زمینه شکلگیری و تکمیل زنجیرههای ارزش در بخشهای مختلف اقتصادی را نیز فراهم خواهد کرد.
فرماندار گناباد گفت: رونق صنایع دستی، توسعه کسبوکارهای بومی، تولید و عرضه محصولات محلی، ایجاد اقامتگاههای بومگردی، گسترش خدمات گردشگری و افزایش مشارکت جامعه محلی در فعالیتهای اقتصادی، از جمله نتایج ارزشمند این فرآیند است.
حکیمپور با اشاره به سایر ظرفیتهای گردشگری شهرستان، اظهار کرد: وجود قنات جهانی قصبه بهعنوان یکی از شاهکارهای مهندسی آب جهان، آثار تاریخی ارزشمند، ظرفیتهای فرهنگی و مذهبی، اقامتگاههای بومگردی فعال و طبیعت متنوع منطقه، مجموعهای از مزیتهای کمنظیر را برای شکلگیری یک مقصد گردشگری کامل و متمایز در گناباد فراهم کرده است.
وی افزود: معرفی جهانی ریاب میتواند حلقهای مهم در تکمیل برند گردشگری گناباد و افزایش سهم شهرستان از بازار گردشگری کشور و منطقه باشد.
فرماندار گناباد در ادامه با بیان اینکه تجربه ریاب میتواند الگویی موفق برای سایر مناطق دارای ظرفیتهای تاریخی و میراثی باشد، گفت: بسیاری از روستاها و مناطق شهرستان و استان دارای داشتههای ارزشمندی هستند که با برنامهریزی صحیح، مشارکت مردمی و نگاه توسعهمحور میتوانند به کانونهای جدید گردشگری تبدیل شوند.
حکیمپور در پایان، با دعوت از همه متولیان، فعالان گردشگری، نخبگان، رسانهها و مردم شهرستان بهویژه مردم ریاب برای حمایت از این رویداد جهانی، ابراز امیدواری کرد: امیدواریم با همدلی و مشارکت جمعی، ریاب به یکی از درخشانترین نمادهای توسعه مبتنی بر میراث فرهنگی در کشور تبدیل شود.
ریاب؛ تبلور معماری کویری
حمیدرضا محمودی قوژدی رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان گناباد، در پایان، در گفتگو با خبرنگار ما بیان کرد: روستای ریاب یکی از منحصربهفردترین نمونههای معماری کویری در شرق کشور است که با تکیه بر مصالح بومی همچون خشت و گل، موفق شده است اصالت کالبدی خود را در گذر سدهها حفظ کند؛ بهگونهای که امروزه بهعنوان یکی از کاملترین و سالمترین بافتهای تاریخی شناخته میشود.
وی افزود: سازماندهی فضایی روستا بهصورت کاملاً درونگرا و متراکم طراحی شده است تا ضمن کاهش سطح تماس با تابش خورشید، پایداری دمایی حفظ شود. کوچههای پرپیچوخم ریاب، فراتر از زیباییشناسی بصری، بهعنوان سازههایی مقاوم در برابر زلزله و بادهای ۱۲۰ روزه عمل میکنند و بادگیرهای برافراشته در خط آسمان روستا، نقشی حیاتی در تهویه طبیعی محیط ایفا میکنند.
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان گناباد در ادامه با تأکید بر پیوند ناگسستنی معماری این منطقه با نظام مدیریت آب، بیان کرد: ساختار کالبدی ریاب با بهرهگیری از شیب طبیعی زمین و مسیر قنات جهانی قصبه شکل گرفته و حضور آب در خانه اعیانی همچون «خانه سالاریها»، از طریق پایابها و حوضخانهها، پیوند عمیق میان حیات و معماری را به تصویر میکشد.
محمودی قوژدی همچنین ابنیه شاخصی چون مسجد جامع، قلعه میانی و خانه علیپور را نقاط عطف این بافت دانست و اظهار داشت: خانه علیپور بهعنوان پیشروترین اقامتگاه بومگردی منطقه، الگویی فاخر از تزئینات و معماری دوران صفوی و قاجار است که اصالت ایرانی را به نمایش میگذارد.
وی، نامزدی ریاب در سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) را متکی بر رعایت استانداردهای ۹گانه دانست و افزود: ریاب یک مقصد گردشگری زنده است که با ارزیابی دقیق در حوزههای بهداشت، زیرساخت، حفاظت از منابع فرهنگی، پایداری زیستمحیطی و مشارکت فعال جامعه محلی، موفق به قرارگیری در لیست نامزدهای نهایی شده است.
رئیس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان گناباد با بیان اینکه توسعه گردشگری در ریاب بر مدار توسعه از پایین به بالا حرکت میکند، خاطرنشان کرد: احیاء صنایعدستی مانند پارچهبافی و گلیمبافی در کنار رونق اقامتگاههای بومگردی، بستری برای اشتغالزایی پایدار جوانان ایجاد کرده است.
محمودی قوژدی در پایان، با اشاره به زندهبودن میراث معنوی در ریاب، ابراز کرد: این روستا تنها مجموعهای از خشت و گل نیست، بلکه بستر تداوم آئینهایی است که نسل جدید را به ریشههای تاریخی پیوند میدهد؛ از آئین نخلگردانی در ایام محرم گرفته تا سنتهای دیرینه شب چله و سحرخوانیهای ماه مبارک رمضان، همگی نشان از پویایی این جامعه محلی در حفاظت از هویت فرهنگی خود دارد.
انتهای خبر/
نظرات (0)
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نظر را شما بگذارید!