به گزارش صبح توس؛ هنر موسیقی به دلیل انتزاع محض به‌طور کاملاً عاطفی با مخاطبش خو می‌گیرد و در هنگام جنگ و از آن مهم‌تر هنگام دفاع، کارآمدترین است.اهالی موسیقی ایران در زمان جنگ تحمیلی در سبک‌ها و گونه‌های مختلف آثار مختلفی را ارائه کردند. در واقع همچنان که موسیقی شکل‌های متنوعی دارد، در زمان جنگ هم با همین تنوع آثاری ساخته شده است.

شاید بهترین هنرمندانی که می‌توانستند برای جنگ آثاری خلق کنند و مورد اقبال عمومی قرار بگیرند، همان گروه نخبگان موسیقی ردیف- دستگاهی بودند، آنان که در ایام انقلاب چاووش‌ها را خلق کردند و تأثیر مهمی در آن برهه تاریخی داشتند. بسیاری آلبوم «نینوا»ی حسین علیزاده را پیش درآمدی جدی بر موسیقی جنگ می‌دانند؛ آلبومی که غم و اندوه درگیر شدن با جنگی نابرابر را در خود داشت.

محمدرضا لطفی که در آن روزگاران حضور پررنگی در فعل و انفعالات اجتماعی و سیاسی داشت هم بیکار ننشسته بود. او که سابقه اجرای موسیقی برای خانواده‌های رزمندگان در نیمه اول دهه 1360 را دارد، قطعه‌های مشهوری چون «کجایید ‌ای شهیدان خدایی»، «ای برادر» و «شهید» را ساخت که شهرام ناظری آن‌ها را خواند.در زمان جنگ فرصتی برای ارکستر سمفونیک تهران پیش آمد که نوازندگانش پا به عرصه آهنگسازی گذاشته و خارج از فرم‌های رایجی که برای ارکستر ساخته می‌شد، آهنگسازی و اجرا کنند.

با شنیدن مارش‌هایی که توسط آهنگسازان جوان آن دوره از جمله همایون رحیمیان (نوازنده ویولون و آهنگساز)‏، محمد بیگلری (نوازنده ویولون و آلتو و آهنگساز) ساخته شده است، بسیاری تهییج می‌شدند. بسیاری از آثار موسیقی سمفونیک ایرانی در زمان جنگ، نه یکسری آثار سفارشی بی‌روح‌اند، بلکه چهره‌ای از فرهنگ ایرانی‌اند که با زبان موسیقی سمفونیک بیانی قوی‌تر و رساتر پیدا کرده‌اند.

در سال‌های اولیه، میانی و پایانی جنگ موسیقی سمفونیک با موضوع جنگ، حالت‌های مختلفی به خود گرفته است که فضاهای احساسی متنوع آن سال‌ها را یادآور می‌شود؛ گاه روحیه شهادت بر پیروزی غالب می‌شود، گاه خشم و انتقام‌جویی بر رحمانیت پیشی می‌گیرد.

اما هیچگاه در آثاری که از آن دوره می‌شنویم، روحیه جوانمردی و سلحشوری شکل جنگجویی به خود نمی‌گیرد و این امتیاز انسانی را در کمتر موسیقی جنگی می‌شود شنید.در این دوران مجید انتظامی هم قطعه مشهور «خرمشهر عزیز» را ساخت که به‌صورت سمفونیک اجرا شد. موسیقی محلی و موسیقی پاپ در ‌این میان سهم کمتری در دوران جنگ داشتند ولی به اندازه خودشان مؤثر بودند. از این ترانه‌ها یا به بیان دقیق‌تر سرودها می‌توان به «این پیروزی خجسته باد» با خوانندگی محمد گلریز اشاره کرد.

در کنار این موسیقی مردمی، موسیقی محلی نیز به دلیل آنکه از گویش‌ها و زبان‌های نقاط مختلف ایران الهام گرفته بود، در دوران دفاع مقدس تأثیر بسزایی را بر جای گذاشت، چرا که این موسیقی‌ها احساسات مردم را در سراسر ایران بازگو می‌کرد و باعث نوعی ارتباط بین همه مردم می‌شد. یکی از مشهورترین آواهای محلی در زمان جنگ «دایه دایه وقت جنگه» با صدای میرزاپور بختیاری بود.

امیر بهاری، کارشناس مسائل فرهنگی

انتهای پیام/