سعید شعرباف، کارشناس مدیریت شهری در گفت‌و‌گو تفصیلی با صبح توس پیرامون بررسی عملکرد معاونت فرهنگی شهرداری مشهد اظهار کرد: حوزه عملکردی و وظایف شهرداری‌های دنیا مشابه با شهرداری‌های ما نیست چراکه آن‌ها حکم رانی محلی داشته و می‌توانند با جمع‌آوری تمامی متولیان فرهنگی، بر آن‌‌ها تسلط مدیریتی داشته و اقدامات وسیع انجام می‌دهد.

وی افزود: سیاست‌های فرهنگی در هر شهر از اروپا متفاوت است، یعنی تصور غلط ما و مدیران شهری مبنی بر شابلون فرهنگی، کاملاً غلط است، این درعین‌حالی است که در شهرهای آمریکا و اروپا تلاش می‌شود مزیت نسبی خود را در حوزه فرهنگی شناسایی کنند.

عضو هیئت علمی دانشگاه امام رضا(ع) تصریح کرد: مزیت نسبی یعنی ویژگی خاص و منحصربه‌فرد شهر موردنظر از نظر فرهنگی و اجتماعی که به برند سازی شهر کمک می‌کند، در این شرایط شهر «آستین» در تگزاس مزیت نسبی‌اش برپایی بزرگ‌ترین فستیوال موزیک محلی است ولی در ایالتی مذهبی در آمریکا مزیت نسبی و برنامه‌های فرهنگی متفاوتی وجود دارد، حتی برخی دانشگاه‌های این ایالت به‌صورت کلیسا اداره شده و قواعد مشخصی در مورد پوشش دارد.

شعرباف ادامه داد: اکثر کشورهای دنیا و شهرهایی که در حوزه فرهنگی و اجتماعی تأمل دارند، سعی کرده‌اند که مزیت نسبی خود را در حوزه فرهنگی و اجتماعی پیدا کنند، این در شرایطی است که منابع و توانمندی‌ها مزیت نسبی را می‌سازد؛ حال سؤال این است که تا به امروز چقدر توانسته‌ایم مزیت نسبی‌های خود را پیدا و تقویت نماییم؟

مزیت نسبی مشهد چیست؟

وی با نقد برخی اقدامات معاونت فرهنگی شهرداری مشهد گفت: وقتی‌که تصمیم می‌گیریم کیوسک «راهنمای زائر» را به «اطلاعات سفر» تغییر نام دهیم یعنی دیگر برایمان مهم نیست مردمی که سال‌ها در این شهر زندگی کرده‌اند «زائر» برایشان چه مفهومی دارد، به تعبیری ادراک مردم از شرایط برایمان مهم نیست؛ در مطالعات خود کمتر با چنین رفتارهای از پیش تعیین‌شده و شابلون وار که به شهر و فرهنگ آن تحمیل‌شده مواجه شده‌ام.

 

در کیوسک های اطلاعات سفر استاندارد‌های بین‌المللی رعایت نشده است

کارشناس فرهنگی ادامه داد: در کیوسک «اطلاعات سفر» تصور می‌کنیم کاری بین‌المللی در حال انجام است ولی در حقیقت این‌گونه نیست چراکه هیچ‌کدام از استاندارد‌های بین‌المللی را در آن رعایت نکرده‌ایم؛ به دلیل اینکه پایه مردم مذهبی است این رخدادها را نمی‌پذیرد و آن‌ها حاضر هستند با وجود کیوسک اطلاعات سفر در میدان بسیج، از بستنی زائر الرضا(ع) که در مجاورت کیوسک قرار دارد سؤال خود را مطرح کنند.

شعرباف با بیان اینکه مطالعات متعددی در مشهد حول شناخت مزیت نسبی این شهر صورت گرفته است، اظهار کرد: تاریخ مشهد، زبان و گویش، مشخصات بومی، مشخصات کالبدی و منطقه‌ای در مزیت نسبی مشهد اثرگذار هستند؛ افرادی که با نگاه لائیک و غیردینی به مشهد پرداختند، اعلام کرده‌اند که این شهر بیش از 25 میلیون نفر زائر در سال پذیرا دارد که به‌واسطه زیارت مرقد مطهر حضرت رضا(ع) گرد هم می‌آیند که این مراجعه با سفر گردشگری متفاوت است چراکه سیر و سلوک خاصی در زیارت وجود دارد.

«زیارت» هسته اصلی مزیت نسبی مشهد است

عضو هیئت علمی دانشگاه امام رضا(ع) اذعان کرد: محققان اعلام کردند که «زیارت» هسته اصلی مزیت نسبی مشهد است که پرگرانش بوده و سایر مزیت‌های نسبی را در خود جمع می‌کند؛ یکی دیگر از مزیت‌های نسبی در مشهد ادبیات حماسی است، ویژگی دیگر اینکه مشهد شهر گفت‌و‌گو و تکثر بوده است، مشهد شهر موسیقی مقامی است و همچنین محل تلاقی چند کشور است.

برند مشهد، «شهر هوشمند» نخواهد شد

کارشناس مسائل شهری با اعلام اینکه اگرچه خوب است که مشهد شهر هوشمند باشد ولی برند شهر مشهد، هوشمند نخواهد بود، اعلام کرد: نوعی حماسه در مشهد شکوفا می‌شود که قابل‌جمع در زیارت باشد، این در حالی است که هر قرائتی از حماسه و موسیقی با مشهد همخوانی ندارد، اینکه مشهد با 25 میلیون زائر در ورودی باغچه تمام حاشیه‌ پارک طرق را ستون هخامنشی بگذارند، چیزی جز بی‌سلیقگی و نفهمیدن مزیت نسبی مشهد چیزی نیست، اگر این شهر را به یک کارفرمای چینی می‌دادیم، او تحقیق می‌کرد که عمده مردم برای چه منظور به این شهر می‌آیند.

احداث پارک هخامنشی در ابتدای جاده باغچه اشتباه است

شعرباف بیان کرد: منطقه‌ای در چین که مسلمان زیاد رفت‌وآمد می‌کردند پارکی به نام تمدن احداث شد و تمام مکان‌های بزرگ تمدن اسلامی در هند، ایران و بیت‌المقدس در ابعاد واقعی بازطراحی شد و هر فردی هنگام ورود بایستی با سلوک مشخص هر مکان، وارد شود؛ این نگاهی مبتنی بر مزیت نسبی چینی است که در یک کشور لائیک صورت پذیرفته است و پارک هخامنشی در ابتدای جاده باغچه هم می‌شود نفهمی سرمایه‌گذار مشهدی.

عملکرد حوزه مدیریت شهری مشهد در راستای برند حقیقی مشهد مطلوب نبوده است

عضو هیئت علمی دانشگاه امام رضا(ع) با بیان اینکه اگر افراد به مزیت نسبی مشهد توجه کنند و حوزه تفریح، گردشگری و موسیقی مشهد را حول زیارت تشکل دهند، تناقض‌ها حذف می‌شود، گفت: متأسفانه در حوزه زیارت، حماسه، ادبیات حماسی، گفت‌و‌گو و هنر در این دوره پیشرفتی نداشتیم و اندک پیشرفت‌هایی که در دوره‌های گذشته حاصل آمده بود را یا به عقب راندیم و یا با نگاه سیاسی جلوی حرکت را گرفتیم؛ عملکرد حوزه مدیریت شهری مشهد در راستای برند حقیقی مشهد مطلوب نبوده است.

کارشناس مسائل شهری تأکید کرد: در فضای شعار مشهد مطرح شد که این شهر را باید به سمت شهر هوشمند، شادی و زندگی ببریم که حتی به این سمت نیز حرکت نشده است، حتی در بسیاری از شعارها از پایه هم‌جهت با بردار مزیت نسبی مشهد نبود.

شعرباف با بیان اینکه در حوزه مدیریت شهری مشهد شاهد تضاد منافع هستیم، افزود: از ادوار گذشته شاهد دو نگاه در این حوزه هستیم، در یک نگاه همه سازوکارهای شهرداری را مبتنی بر مردم و مشارکت آن‌ها می‌بیند و در نگاه دیگر به ابزار و کالبد بها می‌دهد و مردم اهمیت اولیه را ندارد، به این افراد تکنوکرات می‌گوییم که با نگاه‌های مردم‌گرایانه در فضای شهر درگیر هستند.

وی ادامه داد: اگر شهردار و شورای شهری نداشتیم به‌طور عادی مسیر عادی شهرداری به سمت تکنوکراسی می‌رفت، در این شرایط جریان انقلابی و تحول‌خواه که نزاعش به خاطر مردم است، نخستین تغییر را در حوزه معاونت فرهنگی و اجتماعی خواستار می‌شود.

معماری میدان شهدا تناسبی با اسم و عرف مرقد امام رضا(ع) ندارد

کارشناس مسائل شهری اظهار کرد: در سه سال دوره مرتضوی شهردار اسبق مشهد با حضور وحید جلیلی که نگاه مردم‌گرایانه داشت، تغییر صورت گرفت و حوزه مطالعات فرهنگی پیشران این تغییرات شد؛ برای مطالعات فرهنگی، معماری میدان شهدا که نه‌تنها تناسب با اسم و عرف مرقد امام رضا(ع) ندارد، بلکه با عرف معماری جهانی نیز تناسبی ندارد به‌طور حتم اگر پیمانکار جهانی برای پروژه می‌آ‌وردیم چنین میدانی را نمی‌ساخت.

مجتمع‌های تجاری واقع در میدان شهدا نیز شکست‌خورده‌اند

شعرباف گفت: پیمانکاری بر روی مطالعات فرهنگی و اجتماعی میدان شهدا کار کرد که دریابد چگونه می‌شود این میدان را نجات داد و مردم را در آن نگه داشت، میدان شهدا جایی است که اگر مجسمه رکوع واقع نشده بود نمی‌شد اسم آن را میدان گذاشت و تنها مغازه‌های سم فروشی باقی می‌ماند این درعین‌حالی است که مجتمع‌های تجاری واقع در میدان شهدا نیز شکست‌خورده‌اند.

کارشناس مسائل شهری خاطرنشان کرد: پژوهشگر در 8 ماه مطالعات خود را انجام داد و پس از مدتی فعالیت برایش حکم زندان آمد، یعنی شهرداری اعلام داشته که بنا نبود وارد مداخلات فرهنگی و اجتماعی شوی و چرا نظر مردم حاضر در مسجد را در مورد میدان شهدا پرسیدی؟

اصرار رشیدیان برای ماندن «مشهد دوست‌داشتنی» و انکار مرتضوی

وی تصریح کرد: در نمایشگاه «مشهد دوست‌داشتنی» تکنولوژی زنده از موزه به وجود آمد ولی سیاسی‌کاری آقایان فرصت را از شهر گرفت، در جلسه فرهنگ عمومی استان با حضور آیت‌الله علم الهدی، استاندار سابق خراسان رضوی و شهردار اسبق مشهد و جلیلی معاون فرهنگی آن دوره حضور داشتند، رشیدیان به جلیلی اصرار می‌کرد که نمایشگاه را در ایام عید برای بازدید زائرانی که به مشهد می‌آیند دایر نگاه‌دارید که مردم با هویت مشهد آشنا شوند ولی شهردار اسبق مشهد می‌گفت خیر، آقای جلیلی این مکان را از ما گرفته و ما قصد داشتیم از این فضا برای ساخت مجتمع خدمات منطقه 9 استفاده کنیم.

کارشناس مسائل فرهنگی ادامه داد: جریان موجود در حوزه فرهنگی در این دوره اقدام به حذف نگاه مردم‌گرا کرده است، انتخاب معاون فرهنگی شهرداری مشهد برای آن بوده که وضعیت از فعال بودن به شرایطی برسد که تنها سرگرم امور باشد؛ در حال حاضر جریان مردم‌گرای روبه‌جلو را از دست دادیم و سطح مقایسه امور فرهنگی شهر به جایی رسیده که بگویند بر روی بیلبوردهای شهری در گذشته لبخند نداشتیم ولی در حال حاضر داریم!

شعرباف در پایان گفت: شهردار مشهد نگاه فرهنگی در حوزه اقتصاد دارد و خواهشمندم حوزه فرهنگی را از انزوا خارج کند چراکه فرهنگ خوب، فرهنگ مرده نیست.

بخش دوم این مصاحبه به‌زودی منتشر می‌شود.

انتهای پیام/