به گزارش صبح توس؛ 64 سال قبل در شانزدهم آذرماه دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به استکبار زمان اقدامی بزرگ کرده و نام خود را در تاریخ به ثبت رساندند و اینگونه بود که 16 آذرماه شد روز دانشجو.

 

ماجرای 16 آذرماه

 

 مهرماه سال 32 بازگشایی دانشگاه‌ها مصادف شد با شروع دادگاه محمد مصدق، علی شایگان و احمد رضوی و این شد آغاز التهاب در فضای دانشگاهی. همچنین در این دوران و به دنبال از سرگیری رابطه ایران و بریتانیا قرار بود ریچارد نیکسون نایب ریاست جمهوری وقت آمریکا برای دیدار رسمی به ایران آید که در جریان این سفر دکترای افتخاری در رشته حقوق در دانشگاه تهران را نیز دریافت کرد.

 

این وقایع جرقه‌ای شد برای آغاز اعتراضات دانشجویان و در نهایت وقوع واقعه 16 آذرماه که در جریان آن سه تن از دانشجویان به نام‌های احمد قندچی، آذر (مهدی) شریعت‌رضوی و مصطفی بزرگ‌نیا به شهادت رسیدند.

 

 

بر همین اساس واقعه 16 آذر 32 برای همیشه دانشگاه و دانشجویان را به عنوان نمادی از "استکبارستیزی" معرفی می‌کند.

 

16 آذرماه؛ در کلام رهبر انقلاب

 

مقام معظم رهبری سال 78 در دیدار دانشجویان با ایشان اظهار می‌کنند: «عزیزان من! ببینید؛ سال‌ها قبل از انقلاب، یک واقعه جنایت‌آمیز در روز شانزده آذر اتفاق افتاد. از اول انقلاب، می‌شد کاری کنند که شانزده آذر اصلاً فراموش شود؛ چون آن‌قدر ما حوادث داشتیم! اما نه، مسئولان کشور و علاقه‌مندان به مسائل کشور، مایلند خاطره این روز زنده بماند. چرا؟ چون آن روز به‌خاطر سخن حقی، اتفاقی در دانشگاه افتاد که بعدها جبهه دژخیمان به‌خاطر همان هدفی که جوانان داشتند و هدف والایی هم بود با آن‌ها مقابله کردند و به کشته شدن سه نفر انجامید. مسأله آن روز چه بود؟ ضدّیت با امریکا.»

 

16 آذرماه؛ از زبان روزنامه‌ها

 

روزنامه کیهان 16 آذرماه می‌نویسد: امروز در دانشگاه تظاهراتی روی داد و بر اثر نزاع بین مامورین و تظاهرکنندگان سه نفر مجروح شدند و در آخر وقت امروز گفته می شد دو نفر مقتول شده اند. در دانشگاه 12 نفر و در دارالفنون نیز پنج نفر توقیف گردیدند.

 

 

این روزنامه 17 آذرماه نیز با نتشار مطلبی عنوان می‌کند:

 

یکی دیگر از دانشجویان مجروح واقعه دیروز دانشگاه نیز امروز درگذشت. امروز دانشجویان از حضور در کلاسها خودداری کردند و دانشکده ها به حال تعطیل بود. فرماندار نظامی امروز وضع انتظامی دانشگاه را از نزدیک مورد رسیدگی قرار داد. رییس و معاون یکی از استادان دانشکده فنی توقیف شدند.

 

امروز کمیسیونی با حضور رییس دانشگاه و روسای دانشکده ها و نمایندگان فرمانداری نظامی برای رسیدگی به جریان دیروز دانشگاه تشکیل گردید. قوای انتظامی به حال آماده باش مراقب نظم و امنیت است.

 

به وضع دانشجویان و دانش آموزان توقیف شده سریعا رسیدگی می شود.

 

روزنامه دولتی اطلاعات نیز 17 آذرماه وقایع روز گذشته را این چنین بیان می‌کند:

 

دیروز حادثه تاثرآوری در دانشگاه روی داد که در این حادثه سه جوان دانشجو در اثر تیراندازی هدف گلوله قرار گرفتند و درگذشتند و خانواده هایی را با هزاران امید و آرزو داغدار ساختند.

 

 

16 آذرماه؛ از زبان شاهدان:

 

عباس شیبانی، یکی از شاهدان واقعه  16 آذر سال 1332 که در آن زمان دانشجوی دانشکده‌ی فنی دانشگاه تهران بوده‌است در تشریح واقعه آن روز می‌گوید: « ورود معاون رییس جمهور آمریکا به ایران مدتی پس از روی‌کار آمدن حکومت کودتا و بیم رژیم از بروز مخالفت‌های دانشجویی در بدو ورود مقامات آمریکایی به ایران باعث شد دستگاه کودتا به‌طریقی صدای جریانات دانشجویی را خاموش کند و از آنها زهر چشم بگیرد.از آنجا که در آن زمان دانشکده‌ی فنی فعال بود، سربازان به بهانه‌ای سر یکی از کلاسها که مدعی بودند دانشجویان آن کلاس زنگ تفریح آنها را مسخره کرده‌اند حاضر می‌شوند، استاد مربوطه در اعتراض به این حرکت نزد دکتر عابدی معاون دانشکده می آید و قضیه را بازگو می کند، دکتر عابدی نیز برای ختم قائله زنگ دانشکده را به صدا در می آورد، به این صورت دانشکده تعطیل می شود دانشجویان به بیرون هجوم می آورند و پس از مدتی سه نفر شهید می شوند. من دانشجوی دانشکده‌ی پزشکی بودم و ظهر هنگام بازگشت متوجه شدم دانشکده بسیار خلوت است، بعد متوجه این جریان شدم. از آن پس هر سال روز 16 آذر دانشکده تعطیل می شد.»

 

16 آذرماه؛ از نگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی

 

مرکز اسناد انقلاب اسلامی در مطلبی به بررسی واقعه 16 آذرماه می‌پردازد. در این مطلب ماجرای کودتای 28 مردادماه، و بازگشایی سفارت انگلیس در ایران عامل وقوع این رخداد عنوان می‌شود.

 

شهید مصطفی چمران نیز در مورد دیگر دلایل قیام دانشجویان در 16 آذر می‌گوید: «سفارت انگلستان دوباره افتتاح می‌شد و دنیس رایت کاردار سفارت قرار بود که به ایران بیاید و کمپانی‌های نفتی برای تصرف مجدد نفت ایران نقشه می‌کشیدند. نارضایتی و ناراحتی مردم هر روز بیشتر اوج می‌گرفت و هر روز فریاد اعتراض از هر گوشه و کناری به گوش می‌رسید. دولت کودتا و استعمار خارجی نیز برای انتقام از مردم مبارز ایران بخصوص دانشجویان دانشگاه تهران دندان تیز کرده بودند که فاجعه 16 آذر بروز کرد.»

 

مهدی بازرگان نیز در خاطرات خود٬ اعتراض به تجدید روابط ایران با انگلیس را یکی دیگر از دلایل دانشجویان برای قیام 16 آذر 32 می‌داند و در این باره می‌گوید: «به جریان انداختن نفت ملی شده ایران به بازار غرب٬ یکی از هدف‌های اصلی استعماگران آمریکایی – انگلیسی و متحدین غربی بود. اجرای این منظور مستلزم برقراری روابط مجدد ایران با انگلستان که از پائیز سال 1331 به ابتکار دولت محمد مصدق قطع شده بود و بازگشت دوباره انگلیسی‌ها به ایران بود... نشریان نهضت مقاومت از چند روز قبل خبر ورود قریب‌الوقوع دنیس رایت٬ کاردار سفارت بریتانیا به تهران و نیز انزجار و اعتراض خود را از تجدید روابط با دولت انگلستان اعلام کرده بودند... تظاهرات دانشجویان نیز در اعتراض به تجدید روابط دولت با انگلیس و نیز اعتراض به ورود ریچارد نیکسون معاون رئیس جمهور آمریکا به ایران بود٬ از روز شنبه 14 آذر با سخنرانی در کلاس‌ها شروع شد.»

 

گردآوری: سارا آویشی

 

انتهای پیام/