به گزارش صبح توس؛ وضعیت کشاورزی در خراسان رضوی بخش اصلی اقتصاد روستایی را تشکیل می دهد، بنابراین با توجه به وضعیت منابع آب استان، می توان راه های افزایش بهره وری و چالش هایی که در این زمینه وجود دارد را برای بهره مندی آیندگان از این نعمت خدادادی مورد اهمیت قرار داد.

 

 در همین زمینه با احمد قندهاری، مدیر مطالعات پایه منابع آب خراسان رضوی در پایگاه خبری تحلیلی «صبح توس» به گفتگو نشستیم.

 

صبح توس: چه مسائل مهمی در حوزه آب وجود دارد و راه حل رفع این مسائل را چگونه ارزیابی می کنید؟

 

مدیریت آب ضمن تأکید بر داشتن نگاه ملی در موضوع آب عقیده دارد از آب نباید کالاهای بی ارزش تولید شود در حالی که بیشترین قیمت برای آب صرف شده است و بهره وری باید رشد داشته باشد و تلفات را کاهش دهیم.

 

ضریب نفوذ آب شرب در استان خراسان رضوی بسیار بالاست

ضریب نفوذ آب شرب در استان خراسان رضوی بسیار بالاست، البته باید در نظر داشته باشیم آب به قیمت واقعی ارائه نمی شود؛ آب در بیرون در قالب آب معدنی از بنزین گران تر و در کشاورزی بسیار ارزان است، بنابراین تا اقتصاد آب اصلاح نشود وضعیت مصرف، هوشمندانه نمی شود.

 

آب موضوع خاص امنیتی است؛ چراکه بی آبی بسیاری از مشکلات را به همراه می آورد و کلید حل همه مسائل آب در اقتصاد آب است، بایستی ارزش واقعی آب را از مصرف کنندگان بگیریم یارانه هم بدهیم تا با مدیریت، کار اجتماعی و فرهنگی ارزش آب را درک کنیم.

صبح توس: چه اقداماتی در راستای مدیریت و مصرف بهینه صورت گرفته است؟

 

یک سری گام هایی در جداسازی آب شرب و غیر شرب شده و چنانچه مسائل آن در بخش محیط زیست حل شود با توجه به اینکه استانداردی در این موضوع نداریم موضوع محقق می شود.

 

آب به ارزش واقعی امروز اداره نمی شود و هزینه تولید باید کاهش یابد و مصرف کنندگان آب هزینه اصلی آن را پرداخت کنند. در وزارت نیرو بخشی به نام رودخانه های مرزی وجود دارد که موضوع حقابه هریر رود را با همکاری وزارت امور خارجه و وزارت نیرو پیگیری می کند.

 

امروز آب با ارزش واقعی اداره نمی شود

هریررود (رودخانه وحشی و خروشان) و کشف رود ( رودخانه آرام) از یک ریشه هستند و سرنوشت ایران و افغانستان در منطقه از یکدیگر جدا نیست و باتوجه به تأکید ما بر موضوع حسن همجواری بدون رعایت آن سدی در بالادست ساخته شده است که باید در این مسئله جدی و بین المللی بیشتر فعالیت شود.

 

صبح توس: چه اقداماتی در حوزه برون مرزی و تعاملات منطقه ای در مورد تأمین آب صورت گرفته است؟

 

شورای امنیت ملی نزدیک به یک سال گذشته به بحران آب به عنوان موضوع امنیتی وارد شده و در ابعاد مختلف و بحث های کارشناسی به موضوع آب پرداخته شده است، بنابراین داده و ستانده های ما در موارد مختلف در موضوع آب باید توسعه پیدا کند.

 

ورود شورای عالی امنیت ملی به موضوع بحران آب

ویژگی های زیادی ازجمله در کشاورزی و مبادلات اقتصادی با حسن همجواری با افغانستان داریم؛ سد دوستی نمونه بسیار موفقی با ترکمنستان است و مدیریت آن بدون کوچک ترین تنشی ادامه دارد که ثابت می کند ایرانیان با همسایگان بهترین تعامل را دارند.

 

مرزهای زیست محیطی را نمی توان از یکدیگر جدا کرد؛ تبعات منفی سدسازی در بالادست هریررود گریبان گیر خود افغانستان نیز خواهد شد.

 

صبح توس: توضیحاتی در مورد موانع و بیشترین مشکلات در خصوص تأمین آب استان و مشهد مقدس بفرمایید.

 

آب شرب غیر کیفی در استان خراسان رضوی وجود ندارد

مشهد مقدس از لحاظ قابلیت ها و سطح اماکن زیارتی، المان های ویژه ای دارد و فعالیتی درباره بررسی نیترات آب انجام شد که البته آبفای استان و دانشگاه علوم پزشکی مسئولیت بهداشت و نمونه گیری آب در مناطق مختلف را نیز بر عهده دارند.

 

آب شرب غیر کیفی در استان خراسان رضوی وجود ندارد و گفتنی است در مشهد مقدس کارهای زیادی برای تأمین آب انجام شد که در همین راستا قائم مقام وزیر نیرو مسئول تأمین آب مشهد شده بود. به طور کل پروژه های آبی هزینه بر است و دولت باید خودش هزینه کند، بنابراین برنامه کاملا عملیاتی به صورت سالانه انجام می شود؛ اما به دلیل مشکلات اعتباری از برنامه ها عقب هستیم.

 

پروژه های هزار مسجد، سد شورجه و انتقال پساب به غرب هر چه سریع تر باید تعیین تکلیف شود و با فرهنگسازی و مدیریت مصرف آب و کاهش آب در حوزه کشاورزی می توانیم از آینده مطمئنی برای تأمین آب برخوردار باشیم.

 

مشکلات تأمین آب و مسائل زیست محیطی هم در شورای عالی آب مطرح شده است که نشان از حساسیت و جدیت موضوعات آب دارد؛ چراکه مشکل اول مملکت مشکل آبی است و همه باید کمک رسانی داشته باشند.

بزرگ‌ترین مهاجرت‌ها در اثر سیلاب‌ها و خشکسالی‌ها بوده است

بزرگ ترین مهاجرت ها از بخش های مختلف کشور مهاجرت های آبی و در اثر سیلاب ها و خشکسالی ها بوده است و سال گذشته یکی از بزرگ ترین سیلاب ها را در غرب کشور شاهد بودیم.

 

با سدها همه این سیلاب ها مدیریت شد و در ایلام سدی ساخته شده بود که طی مدت یک شب ظرفیتش کامل شد، بنابراین در سدسازی جزو سه کشور اول دنیا هستیم؛ اما منافع برخی به خطر افتاد و در سدسازی مخالف و موافق ایجاد کرد.

 

اگر سدسازی نبود تأمین آب تهران انجام نمی شد؛ اما با این اقدام درسال های اول هزینه خودش را جبران کرد و تأمین آب نیز صورت گرفت، بنابراین چهارمین کشور سدساز دنیا هستیم و سدها موهبت های دانش بشری است و تا توجیه نداشته باشد سدسازی قابلیت احداث ندارد.

 

مشاورین بومی برای کشورهای پیشرفته دنیا طراحی سدسازی می‌کنند

مشاورین بومی برای کشورهای پیشرفته دنیا طراحی سدسازی می کنند و وزارت نیرو نیازمند همکاری همه جانبه دستگاه های مختلف است.

 

صبح توس: آماری در مورد وضعیت خشکسالی های بحرانی استان در اختیار دارید؟

 

در 30 کیلومتر رودخانه کشف رود سرجمع همه مشکلات بروز کرده بود که با پیگیری ها معضل مهم شهر مشهد حل و فصل شد. در حوزه آب زیرزمینی به سمت حفظ و ارتقاء منابع آب گام بر می داریم؛ اما علی رغم موقعیت جغرافیایی استان و منابع آب محدود، تأمین آب انجام شده است.

 

رشد جمعیت در مشهد قابل توجه است و شهرهای بزرگ استان خیلی مهاجر پذیر بوده اند که این جمعیت نیازمند آب هستند.

 

در دشت های کوچک مشهد از جمله در جنوب استان دشت کلات و تایباد، دشت رشتخوار نزدیک تربت حیدریه و دشت جوین وضعیت بدتری داریم که سه دشت حاد از لحاظ افت منابع محسوب می شوند و به لحاظ حساسیت دشت های مشهد، نیشابور و سبزوار جزو بدترین وضعیت ها هستند که جمعیت بالایی را نیز پوشش می دهند.

 

صبح توس: در رابطه با روند موضوع انتقال آب از دریا به مراکز کشور و پیگیری آن توضیحاتی ارائه فرمایید.

 

نیاز به مدیریت منابع آب و برنامه بلندمدت داریم، بنابراین انتقال آب از خلیج فارس و دریای خزر یکی از راه های مطرح شده می باشد که مطالعات این طرح آغاز شده است.

 

سدها و مخازن سازه‌های پیشگیری از خشکسالی هستند

فاز مطالعاتی طولانی نزدیک دو سال سپری شده که قدرت استراتژیک برای چانه زنی ها در منطقه محسوب می شود. سدها و مخازن سازه های پیشگیری از خشکسالی هستند؛ اما آنچه برای خشکسالی باید انجام داد مدیریت غیر سازه ای است؛ یعنی بهینه سازی مصرف.

 

در سازه های انتقال آب هدر رفت آب وجود ندارد، چنانچه کوچک ترین اتفاقی رخ دهد سریع کنترل می شود و افت فشارها قابل اندازه گیری است، امروز در وضعیت استاندارد از این لحاظ قرار داریم.

 

به لحاظ جغرافیایی در منطقه ای کم آب هستیم و باید این اندوخته ها را بهینه مدیریت کنیم، بنابراین جهادگران آب کسانی هستند که با این شرایط اقتصادی بستر رودخانه را آزاد و چاه های غیرمجاز را مسدود می کنند که باید معرفی و حمایت شوند.

 

انتهای پیام/