به گزارش صبح توس ، به نقل از  سلام باخرز، مرحوم استاد  غلامحسین سمندری در سال ۱۳۱۱ در خانواده‌ای متوسط در شهرستان باخرز متولد شد. وی در کنار پدر به شغل آرایشگری مشغول شد و از ۸ سالگی با موسیقی دوتار آشنا شد.

ایشان در نزد استادان بزرگ موسیقی تعلیم یافت و پیشرفت موسیقی استاد خیلی زود فراگیر و جهانی شد و توانست در بسیاری از جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی حضور یافته و مقام‌هایی را کسب کند. حضور او در جشنواره‌های آلمان، ایتالیا، فرانسه، یونان، لبنان، سوئیس و اتریش پررنگ بوده است.

بسیاری،مرحوم سمندری را با مقام معروف «سرو خرامان» و با آواز استاد ابراهیم شریف‌زاده می‌شناسند. «یهودی منوهین»، ویولونیست مشهور بین‌المللی درباره‌ی او گفته است: حاضرم تمام افتخاراتم را بدهم، اما در عوض بتوانم پنجه‌های این مرد روستایی را داشته باشم

او سازنده دو تار و همچنین سازنده قیچک بود . سابقه ۷۰ ساله استاد سمندری در موسیقی یکی از بزرگترین افتخارات شهرستان باخرز می باشد .

زبردستی و احساس نوازی و خصوصیات اخلاقی ویژه ای در وجود حسین سمندری و دو تارنوازی او جمع شده است که بعید است آن همه ویژگی در هنر و شخصیت دیگری فراهم آمده باشد.همین ویژگی ها از استاد سمندری «تکنوازی» با عاطفه و بی همتا ساخته است چنان که وی میان احساسات و حرکات پنجه ها ونوای سازش رابطه ای درهم تنیده و پرسوز برقرار کرده است. فروتنی و خاکساری فردی و اجتماعی او (که وی را واداشته تا باهمه ی زبر دستی و توانایی هنر نوازندگی، باز در گوشه ای از باخرز خراسان به پیشه ی دهقانی و کشاورزی سنتی و هم «سلمانی گری» بپردازد) سبب شده است هر چند «گوهر شناسان هنر» دیده و ندیده، شیفته ی او و نوای دوتارش شده اند، دیگران آن گونه که شایسته و بایسته است وی را نشناسند.

او اگر چه به علت محرومیت و نبودن امکانات آموزش نتوانست در مدرسه درس بخواند ولی از بهترین شاگردان مدرسه عشق و هنر پدرش گردید. چندی نگذشت که شهرت و آوازه او مرزهای کشور را درنوردید و توانست در جشنواره های جهانی که در آلمان، یونان، ایتالیا، لبنان و … برگزار شد مقامات جهانی را کسب کند.

زندگی استاد همیشه صحنه ی فراز و نشیب های زیادی بود. فقر و تنگدستی به قدری به ایشان فشار آورد که باعث شد دو تار یادگار پدرش را به قیمت ناچیزی بفروشد تا بتواند امرار معاش زندگی اش کند.

تا کنون شاعران و هنرمندان زیادی با شنیدن صدای زخمه های او شیفته و دلباخته ی پنجه ی گرم استاد شدند و با ایشان ملاقاتهای زیادی داشتند.شاعر شهیر و هنر شناس روانشاد مهدی اخوان ثالث پس از شنیدن نوای ساز استاد سمندری توسط نواری اهدایی، شعری با عنوان دوتار سمندری سروده و تقدیم او کرده است.

قربان زخمه های تو٫ خون پاش ونغنه ریز

“سبزپری” است این که می زنی یا “شترخجو”؟

توبا دوسیم محشر کبری بپا کنی

شش تار خویش من شکنم (یا نه؟ هان بگو)

ازپنجه ی توزخم جگر٫ خون دل چکان

مضراب من برنجی و مومی است ٫سیم مو

تو زیر آب می بری و می دهی به دشت

دارد شترخجوی ت وحکم شترگلو

استاد بی نظیر ٫حسین سمندری

پر از کدام چشمه و دریا کنی سبو؟

به جز اخوان سه شاعر خراسانی و غیر خراسانی ساکن این خطه هم که هر کدام باری صید پنجه های پراحساس سمندری شده اند، دریافت و احساس خود را از آن نوای پرسوز را به شعر کشیده اند از آن جمله:استاد محمد قهرمان زاوه ای ، محمود رضا آرمین (سهی سیستانی) ، دکتر یحیی حدادی ابیانه را می توان نام برد. از این میان استاد قهرمان شعر خویش را به لهجه ی محلی قابل درک برای استاد سمندری سروده و گویا بدین وسیله آرزوی یار دیرین و از دست رفته ی خود شادروان اخوان را برآورده باشد که می خواسته شعرش را بدین لهجه بسراید اما نشده است، با بنا به آن فروتنی های اخوانی نتوانسته است و دکتر یحیی حدادی بیشتر تاریخ پرماجرا و درد این مرز و بوم را در ساز سمندری شنیده و به زبان آورده است. سهی سیستانی نیز دریافت و احساس شخصی خود را به شعر کشیده است

 

هوشنگ جاوید  در مورد استاد سمندری اینگونه میگوید: سمندری تاثیر بسیاری بر موسیقی خراسان و تربت جام گذاشت و نوآوری هایی را نیز بر کلیت موسیقی این منطقه داشت که تا به امروز ادامه دارد. از جمله این تاثیرات مهم می توان به تغییر در جنس سیم های دوتار اشاره کرد. سمندری رفیقی در منطقه باخرز خراسان داشت که نوازنده تار بود. وقتی صدای تار این فرد را می شنود صدای مضراب ها به گوش اش بسیار شیرین می آید؛ از این رو از او می خواهد برای سیم های دوتار او نیز ازجنس سیم های تار استفاده کند.

این پژوهشگر موسیقی نواحی در ادامه تصریح کرد: سمندری می گفت وقتی این تغییر افتاد در نظام کوکی دوتار نیز تغییراتی بروز کرد که باعث شد تا دوماه تمام مدام مشغول کار بر روی دوتار باشد تا بتواند بر روی این نظام جدید کوکی آهنگ ها و مقام های قبلی را منطبق کند. به این ترتیب از سال ۱۳۴۳ به بعد و به دنبال تغییری که غلامحسین سمندری در ساز دو تار به وجود آورد موسیقی خراسان نیز تغییر کرد.

سرانجام مرحوم استاد ‘حسین سمندری’ عصر پنجشنبه سوم فروردین ماه ۹۱ در سن ۸۰ سالگی بر اثر سکته مغزی دارفانی را وداع گفت و  دوتار استاد که او را قبله دوتار خراسان رضوی می‌خواندند به موزه موسیقی اهدا شد.

اما دیگر استاد نیست تا وقتی سازش را به دست می گیرد اشک هایش روی کاسه دوتار جاری شود. دیگر استاد نیست تا کنارش بنشینی و وقتی سازش به وجد می آید، دیگر هیچ نخواهی. دیگر استاد نیست تا با آن صدای گرفته و بغض آلود بنوازد چهاربیتی هایش را و زیر لب بگوید:

چه سازم که صدای من جرس نیست                                                      به جسم ناتوان من نفس نیست

هنوز صدای مستانگی کاسه دوتارش در گوشهایم طنین انداز می شود و می دانم که هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق…