تهران – مسکو در مسیر تحکیم همکاری ها وزیر امور خارجه روسیه در صدر یک هیات بلندپایه برای دیدار و رایزنی با مقام های کشورمان، شامگاه سه شنبه 19 آذر وارد تهران شد. این سفر اولین بازدید وزیر امور خارجه از تهران پس از به قدرت رسیدن دولت یازدهم در ایران می باشد . پس از به قدرت رسیدن دولت یازدهم و نگاه جدید نسبت به مناسبات خارجی به ویژه توافق ژنو 3 سبب گردید که برخی از کشورهای منطقه ای و فرا منطقه سفرهایی را در راستای تحکیم روابط با ایران در دستور کار قرار دهند . سفر مقامات عراق ، افغانستان ، عمان و اکنون نیز روسیه و سفر اقای طریف به کشورهای حاشیه خلیج فارس را می توان نماد نگاه جدید در سیاست خارجی ارزیابی نمود . اکنون با توجه به سفر وزیر امور خارجه روسیه این پرسش مطرح می گردد که اقای لاوروف از حضور در تهران چه اهد افی را دنبال می کند . ايران و روسيه به عنوان دو كشور همسايه در دهه اخير روابط سياسى خود را به سرعت گسترش داده اند به نحوى كه اكنون شايد بتوان گفت روابط دوجانبه اين دو كشور با يكديگر، مهمترين بعد سياست خارجى آنها را شكل مى دهد. با سقوط اتحاد جماهير شوروى، تهران سطح روابط خود با مسكو را ارتقا داد. شكل گيرى اعتماد متقابل ميان سياستمداران دو طرف از يك سو و افزايش همكارى هاى اقتصادى و سياسى از سوى ديگر باعث شد تا اين روابط به سرعت به سطحى ارتقا يابد كه از اهميتى استراتژيك برخوردار شود. تهران و مسكو به خوبى آگاهند كه در شرايط ويژه منطقه و جغرافياى باز تعريف شده آن حفظ و تداوم روابط مطلوب فعلى و حتى ارتقاى آن مى تواند نه تنها به حفظ منافع طرفين منجر شود بلكه تضمين كننده امنيت ملى و ثبات منطقه اى باشد. رژیم حقوقی دریای خزر موضوعی است بین ایران و همسایگان شمالی که از 1991 تاکنون به دلائل متفاوتی لاینحل باقی مانده است لازم به ذکر است که به رغم اینکه تاکنون سه دور نشست سران در ارتباط با موضوع مذکور برگزار شده است ولی تاکنون نتیجه قطعی حاصل نشده است . بدون تردید مهمترین عاملی که در تطویل موضوع یاد شده می تواند نقش داشته باشد مداخله قدرتهای خارج از حوزه خزر می باشد که تلاش می کنند با زیاده خواهی امکان فیصله دادن به رژیم حقوقی حاکم بر تعامل کشورهای ساحلی را با مشکل مواجه نمایند تا از این رهگذر بتوانند سیاست های نفتی ، اقتصادی و امنیتی خود را بدون دغدغه تعقیب نمایند . اگر کشورهای ساحلی با رویکرد منطقه محور و بدون دخالت های کشورهای فرامنطقه ای خواسته های خود را پیگیری نمایند ، دستیابی به هدف با در نظر گرفتن حقوق همه کشورهای ذینفع با سهولت بیشتری دنبال می شود . موضوع دیگر روابط دوجانبه تهران - مسکو توافقات ژنو می باشد که روسیه به عنوان یکی از اعضای 1+5 در نشست مذکور حضور و توافق را امضا کرده است . از انجا که اراده اقای پوتین بر استیفای مشروط حق ایران بوده است لذا در قضیه هسته ای ایران از جمهوری اسلامی حمایت کرده که این نگرش بدون واکنش طرف غربی نبوده است . جمهوری اسلامی نسبت به حمایت مسکو در پرونده هسته ای خود انتقادهای جدی دارد و بار ها این گلایه های دیپلماتیک را به دستگاه دیپلماسی روسیه منعکس نموده است . خروجی رفتار مقامات کاخ کرملین در خصوص دیپلماسی هسته ای این واقعیت را اثبات می کنند که انها نیم نگاهی به ایران و نگاهی به طرف غربی دارند ؛ به سخن دیگر در قطعنامه های صادره شورای امنیت رای مثبت داده اند ولی تلاش کرده اند که پیش نویس قطعنامه های مذکور را تعدیل کنند . انتظار ایران از کشور روسیه این است که با عنایت به مصادیق متنوع همسوئی منافع مسکو با تهران باید با غلظت بیشتری حمایتهایش را از ایران اعلام کند . سوریه نکته دیگری است که در سفر اقای لاوروف مورد بحث و تبادل نظر قرار می گیرد . طرف روسی اکنون به این باور رسیده است که حضو.ر امریکا در حوزه های نفوذ روسیه که اکنون تنها بازمانده شوروی سابق و وارث جماهیر شوروی روسیه فعلی می باشد ؛ می تواند با اتکا به مولفه های داخلی و ائتلاف با بازیگران ضد امریکائی در مقابل هژمونی واشنگتن ایستادگی کند . سوریه برای منافع روسیه از انجا حائز اهمیت می باشد که این کشور اگر در حمایت از بشار اسد تعلل کند و نسبت به رخدادهای موجود و تهاجم گسترده غربیها بی تفاوت باشد بتدریج غرب اماده ورود به حوزه های نفوذ روسیه خواهد شد؛ اگر چه حضور مستمر کرملین در کنار اسد دلیلی بر اثبات حمایت مسکو از دمشق می باشد . تحولات سوریه اکنون پس از موفقیت های ارتش این کشور در عرصه میدانی و چالش های موجود بین گروههای تکفیری و اختلاف انها با ارتش ازاد بستر مناسبی برای ارتش سوریه و ملت این کشور فراهم نمود ه تا ضربه نهائی را بر پیکره شورشیان مسلح وارد اورند . مسکو قطعا جست و خیزهای اروپائی ها و کشورهای عربی را در مورد نشست ژنو 2 به درستی و با تا مل منطقی رصد می کند . بدون شک نقش افرینی کاخ کرملین در تحولات دمشق تاکنون به منزله کمک های قابل اعتنائی به بشار اسد بوده که استمرار این حمایت ها می تواند نقشه پلید سلفی ها را در ژنو با شکست مواجه نماید . جلوگیری از به قدرت رسیدن دولت دست نشانده غرب در دمشق، کمک به مردم سوریه برای تعیین سرنوشت خود، جلوگیری از آغاز جنگ آمریکا علیه سوریه به بهانه تسلیحات شیمیایی این کشور و تاکید بر حل و فصل دیپلماتیک این بحران، نشانه های نزدیک بودن دیدگاه ایران و روسیه در موضوع بحران سوریه است. روسیه امروز به عنوان الترناتیو امنیتی ، سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی شوروی سابق در قفقاز ، اسیای میانه و اروپای شرقی حتی اسیای جنوب غربی ایفای نقش می کند . مسکو نیک می داند که همکاری با تهران و ارتقای عینی مناسبات با جمهوری اسلامی می تواند بر قدرت تاثیر گذاری روسیه در تحولات منطقه ای و جهانی تاثیر بگذارد . اکنون پاشنه اشیل ایالات متحده در خاورمیانه ایران می باشد که هر گونه راهبرد واشنگتن را با بن بست هائی در منطقه مواجه نموده است توانمندی ایران می تواند ابزار امتیاز گیری کاخ کرملین از کاخ سفید باشد . اقای پوتین به این موضوع وقوف کامل دارد که نقش جمهوری اسلامی در حل و فصل معضلات منطقه تعیین کننده و راهبردی می باشد که کشورهای دیگر نمی توانند از این ظرفیت سیاسی ایران چشم پوشی کنند . بنابراین راتقاء سطح همکاری ها بین دو کشور که دارای اشتراکات فراوان منطقه ای و بین المللی هستند ، امری اجتناب ناپذیر می باشد .پر واضح است که امروزه توسعه و پیشرفت در فقدان ائتلاف های اقتصادی و سیاسی امری ناممکن می باشد ، کشورها برای تحقق این مهم ناگزیر از ورود به دسته بندی های مذکور میباشند . بدون شک سفر لاوروف نه تنها در توسعه مناسبات دو کشور نقش قابل اهتمامی را بازی می کند بلکه می تواند چشم انداز همکاری ها و ورود به ائتلاف ها را در آینده رقم بزند .   عباس سعادتی